Meng Zi ( Bing Cu ) 6-7 – Bilingual

Spread the love

Meng Zi ( Bing Cu ) 6-7 – Bilingual

NOTE:
Untuk download PDF, silahkan klik kanan pada nama file dibawah ini, lalu pilih “Save As..”
Nama File: meng-zi-bing-cu-6-7-bilingual.pdf

孟 子

MENG ZI – BING CU

VI

告 子

Gao Zi – Ko Cu

歐 陽 子 文

Bratayana Ongkowijaya, SE, XDS

2012


孟 子 – (BING CU)


JILID VI A

告 子《上》

Gao Zi (Shang) – Ko Cu (Siang)

告 子 曰 : 性 猶 (犹) 杞 柳 也 , 義 (义) , 猶 (犹) 桮 棬 也 ;
以 人 性 為 (为) 仁 義 , 猶 (犹) 以 杞 柳 為 (为) 桮 棬 。
1.1. Gao Zi – Ko Cu berkata, “Watak Sejati itu laksana kayu pohon Qi Liu – Ki Liu (willow), dan Kebenaran itu laksana cawan dan mangkuk yang dianyam daripadanya. Kalau Watak Sejati itu hendak dijadikan bersifat Cinta Kasih dan Benar, ialah laksana kayu pohon Qi Liu – Ki Liu (willow) yang harus dianyam supaya menjadi cawan dan mangkuk itu.”

孟 子 曰 : 子 能 順 (顺) 杞 柳 之 性 而 以 為 (为) 桮 棬 乎 ?
將 (将) 戕 賊 (贼) 杞 柳 而 後 (后) 以 為 (为) 桮 棬 也 ?
如 將 (将) 戕 賊 (贼) 杞 柳 而 以 為 (为) 桮 棬 ,
則 (则) 亦 將 (将) 戕 賊 (贼) 人 以 為 (为) 仁 義 (义) 與 (与) ?
率 天 下 之 人 而 禍 (祸) 仁 義 (义) 者 , 必 子 之 言 夫 !
1.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Dapatkah tuan dengan mengikuti saja watak kayu pohon Qi Liu – Ki Liu (willow) itu menjadikannya cawan dan mangkuk? Tuan tentu lebih dahulu harus memperkosa dan merusaknya baru kemudian bisa menjadikannya cawan dan mangkuk. Kalau ternyata harus memperkosa dan merusak lebih dahulu kayu itu baharu dapat menjadikannya cawan dan mangkuk, maka ini berarti kita harus memperkosa dan merusak lebih dahulu hakekat kemanusiaan baharu dapat menjadikannya berperi Cinta Kasih dan Benar. Kalau pendapat ini diturut orang di dunia, maka Cinta Kasih dan Kebenaran itu akan dipandang sebagai malapetaka. Dan kalau sampai begitu, itu tentu akibat kata-kata tuan!”

告 子 曰 : 性 猶 (犹) 湍 水 也 ,
決 諸 (诸) 東 方 則 (则) 東 (东) 流 , 決 諸 (诸) 西 方 則 (则) 西 流 。
人 性 之 無 (无) 分 於 (于) 善 不 善 也 ,
猶 (犹) 水 之 無 (无) 分 於 (于) 東 (东) 西 也 。
2.1. Gao Zi – Ko Cu berkata, “Watak Sejati itu laksana pusaran air, kalau diberi jalan ke Timur akan mengalir ke Timur, kalau diberi jalan ke Barat akan mengalir ke Barat. Begitupun Watak Sejati manusia itu tidak dapat membedakan baik atau tidak baik seperti air tidak dapat membedakan Timur dan Barat.”

孟 子 曰 : 水 信 無 (无) 分 於 (于) 東 (东) 西 ,
無 (无) 分 於 (于) 上 下 乎 ?
人 性 之 善 也 , 猶 (犹) 水 之 就 下 也 。
人 無 (无) 有 不 善 , 水 無 (无) 有 不 下 。
2.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Air memang tidak dapat membedakan antara Timur dan Barat. Tetapi tidak dapatkah membedakan antara atas dan bawah? Watak Sejati manusia cenderung kepada baik, laksana air yang mengalir ke bawah. Orang tidak ada yang tidak cenderung kepada baik seperti air tidak ada yang tidak mengalir ke bawah.

今 夫 水 , 搏 而 躍 (跃) 之 , 可 使 過 (过) 顙 ;
激 而 行 之 , 可 使 在 山 。
是 豈 (岂) 水 之 性 哉 ? 其 勢 則 (则) 然 也 。
人 之 可 使 為 (为) 不 善 , 其 性 亦 猶 (犹) 是 也 。
2.3. “Kini kalau air itu ditepuk, dapat terlontar naik melewati dahi, dan dengan membendung dan memberi saluran-saluran dapat dipaksa mengalir sampai ke gunung. Tetapi benarkah ini watak air? Itu tentu bukan hal yang sewajarnya. Begitupun kalau orang sampai menjadi tidak baik, tentulah karena Watak Sejatinya diperlakukan seperti ini juga.”

告 子 曰 : 生 之 謂 (谓) 性 。
3.1. Gao Zi – Ko Cu berkata, “Segenap kehidupan manusia itulah Watak Sejati!”

孟 子 曰 : 生 之 謂 (谓) 性 也 ,
猶 (犹) 白 之 謂 (谓) 白 與 (与) ? 曰 : 然 。
白 羽 之 白 也 , 猶 (犹) 白 雪 之 白 ,
白 雪 之 白 猶 (犹) 白 玉 之 白 與 (与) ? 曰 :然 。
3.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau segenap kehidupan manusia ialah Watak Sejati, itu seperti mengatakan segala yang putih itu ialah putih.”
“Itu benar!”
“Putihnya bulu yang putih kalau begitu sama dengan putihnya salju, dan putihnya salju yang putih itu sama dengan putihnya batu kumala yang putih?”
“Benar!”

然 則 (则) 犬 之 性 猶 (犹) 牛 之 性 ,
牛 之 性 猶 (犹) 人 之 性 與 (与) ?
3.3. “Kalau begitu Watak anjing itu sama dengan Watak lembu dan Watak lembu itu sama dengan Watak Sejati manusia?”

告 子 曰 : 食 色 , 性 也 。
仁 , 內 也 , 非 外 也 ; 義 (义) , 外 也 , 非 內 也 。
4.1. Gao Zi – Ko Cu berkata, “Merasakan makanan dan menikmati keindahan itulah Watak Sejati. Cinta Kasih memang dari dalam diri, tidak dari luar. Tetapi rasa Kebenaran itu dari luar diri tidak dari dalam!”

孟 子 曰 : 何 以 謂 (谓) 仁 內 義 (义) 外 也 ?
曰 : 彼 長 (长) 而 我 長 (长) 之 , 非 有 長 (长) 於 (于) 我 也 ;
猶 (犹) 彼 白 而 我 白 之 , 從 (从) 其 白 於 (于) 外 也 ,
故 謂 (谓) 之 外 也 。
4.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Bagaimanakah keterangannya bahwa Cinta Kasih itu dari dalam dan kebenaran itu dari luar diri?” “Kita hormat kepada orang yang lebih tua ialah karena dia lebih tua dari kita, bukan karena sudah ada rasa hormat atas usianya. Begitu pula seperti kalau kita melihat orang yang putih, ialah karena dia lebih putih dari kita; jadi menuruti penglihatan dari luar yang menunjukkan putih. Itulah sebabnya kunamai dari luar!”

曰 : 異 (异) 於 (于) 白 馬 (马) 之 白 也 ,
無 (无) 以 異 (异) 於 (于) 白 人 之 白 也 ;
不 識 (识) 長 (长) 馬 之 長 (长) 也 ,
無 (无) 以 異 (异) 於 (于) 長 (长) 人 之 長 (长) 與 (与) ?
且 謂 (谓) 長 (长) 者 義 (义) 乎 ? 長 (长) 之 者 義 (义) 乎 ?
4.3. “Benar kalau kita melihat kuda putih, kita namakan putih; begitupun kalau kita melihat orang putih, kita namakan putih. Tetapi tidak dapatkah kita membedakan antara memandang tua seekor kuda yang tua dengan memandang tua seorang yang tua? Maka apakah makna Kebenaran di dalam hal ini? Karena kenyataan adanya usia tinggi ataukah karena adanya rasa hormat kepada usia tinggi?”

曰 : 吾 弟 則 (则) 愛 之 , 秦 人 之 弟 則 (则) 不 愛 也 ,
是 以 我 為 (为) 悅 者 也 , 故 謂 (谓) 之 內 。
長 (长) 楚 人 之 長 (长) , 亦 長 (长) 吾 之 長 (长) ,
是 以 長 (长) 為 (为) 悅 者 也 , 故 謂 (谓) 之 外 也 。
4.4. “Kepada adikku, aku menyayanginya; tetapi kepada adik orang Negeri Qin – Chien, aku tidak menyayanginya. Jadi rasa suka itu sudah ada dalam diriku. Maka kukatakan hal itu dari dalam diri. Aku menghormati seorang Negeri Chu – Cho yang tua, juga menghormati seorang yang tua dari keluarga sendiri. Jadi hal itu bergantung pada tuanya usia, maka kukatakan dari luar diri.”

曰 : 耆 秦 人 之 炙 , 無 (无) 以 異 (异) 於 (于) 耆 吾 炙 。
夫 物 則 (则) 亦 有 然 者 也 , 然 則 (则) 耆 炙 亦 有 外 與 (与) ?
4.5. ”Tuan bisa menyukai masakan orang Negeri Qin – Chien dengan tidak berbeda seperti menyukai masakan keluarga sendiri. Jadi dalam hal makanan, ternyata juga tidak ada perbedaan. Kalau begitu hal menyukai makanan ini apakah juga akan tuan katakan dari luar diri?”

孟 季 子 問 (问) 公 都 子 曰 : 何 以 謂 (谓) 義 (义) 內 也 ?
5.1. Meng Ji Zi – Bing Kwi Cu bertanya kepada Gong Du Zi – Kong To Cu, ‘Mengapakah dikatakan Kebenaran itu dari dalam diri?” (Meng Zi – Bing Cu IIA: 2/15)

曰 : 行 吾 敬 , 故 謂 (谓) 之 內 也 。
5.2. “Hal itu karena adanya rasa hati yang menghormat. Maka dikatakan dari dalam.”

鄉 (乡) 人 長 (长) 於 (于) 伯 兄 壹 (一) 歲 (岁) , 則 (则) 誰 (谁) 敬 ? 曰 :敬 兄 。
酌 則 (则) 誰 (谁) 先 ? 曰 : 先 酌 鄉 (乡) 人 。
所 敬 在 此 , 所 長 (长) 在 彼 , 果 在 外 , 非 由 內 也 。
5.3. “Kalau ada orang kampung yang lebih tua setahun dari kakakmu, kepada siapa kamu akan lebih menghormat?”
“Lebih kuhormati kakakku.”
“Kalau harus menyuguhkan anggur, siapakah yang akan kamu dahulukan?”
“Akan kudahulukan orang kampung itu.”
“Jadi hormatmu yang ke luar dari hati itu kepada kakakmu dan hormatmu dalam hal-hal tertentu itu kepada orang lain. Nyatalah bahwa hal-hal itu dari luar diri, bukan dari dalam.”

公 都 子 不 能 答 , 以 告 孟 子 。
孟 子 曰 : 敬 叔 父 乎 ? 敬 弟 乎 ? 彼 將 (将) 曰 : 敬 叔 父 。
曰 : 弟 為 (为) 尸 , 則 (则) 誰 (谁) 敬 ? 彼 將 (将) 曰 :敬 弟 。
子 曰 : 惡 (恶) 在 其 敬 叔 父 也 ? 彼 將 (将) 曰 :在 位 故 也 。
子 亦 曰 : 在 位 故 也 。
庸 敬 在 兄 , 斯 須 (须) 之 敬 在 鄉 (乡) 人 。
5.4. Gong Du Zi – Kong To Cu tidak bisa menjawab, lalu melaporkan hal itu kepada Meng Zi – Bing Cu.
Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tanyalah, ia lebih menghormati pamannya atau lebih menghormati adiknya. Dia tentu menjawab, lebih menghormati pamannya. Kemudian tanyalah lagi, kalau adiknya itu diberi tugas sebagai wakil rokh dalam upacara sembahyang, siapakah yang lebih dihormati? Dia tentu menjawab, lebih menghormati adiknya. Lalu tanyakanlah pula, mengapa tadi lebih menghormati pamannya. Tentu ia akan menjawab, itu karena adiknya menduduki suatu tugas. Lalu kamu katakan lagi, jadi kamupun merasakan bahwa menghormat yang tetap itu kepada kakak (itulah yang timbul dari dalam), tetapi dalam hal-hal tertentu menghormat kepada orang kampung.”

季 子 聞 (问) 之 , 曰 : 敬 叔 父 則 (则) 敬 , 敬 弟 則 (则) 敬 ,
果 在 外 , 非 由 內 也 。
公 都 子 曰 : 冬 日 則 (则) 飲 (饮) 湯 (汤) ,
夏 日 則 (则) 飲 (饮) 水 , 然 則 (则) 飲 (饮) 食 亦 在 外 也 ?
5.5. Ji Zi – Kwi Cu mendengar itu berkata, “Jadi kalau harus menghormat kepada paman lalu menghormatinya, kalau harus menghormat kepada adik lalu menghormatinya. Teranglah itu dari luar, tidak dari dalam.”
Gong Du Zi – Kong To Cu menjawab, “Musim dingin sudah seharusnya minum air panas. Musim panas sudah seharusnya minum air dingin. Jadi orang makan minum itu juga karena hal-hal di luar?”

公 都 子 曰 :告 子 曰 : 性 無 (无) 善 無 (无) 不 善 也 。
6.1. Gong Du Zi – Kong To Cu berkata, “Gao Zi – Ko Cu berkata bahwa Watak Sejati itu bukannya baik atau tidak baik.

或 曰: 性 可 以 為 (为) 善 , 可 以 為 (为) 不 善 。
是 故 文 武 興 (兴) , 則 (则) 民 好 善 ;
幽 厲 (厉) 興 (兴) , 則 (则) 民 好 暴 。
6.2. “Ada orang lain berkata bahwa Watak Sejati itu dapat dijadikan baik dan dapat dijadikan tidak baik. Maka ketika Raja Wen – Bun dan Raja Wu – Bu memerintah, rakyat menyukai Kebaikan. Tetapi ketika Raja You – Yu dan Raja Li – Li memerintah, rakyat menyukai kekejaman.

或 曰 : 有 性 善 , 有 性 不 善 。
是 故 以 堯 (尧) 為 (为) 君 而 有 象 ; 以 瞽 瞍 為 (为) 父 而 有 舜 ;
以 紂 (纣) 為 (为) 兄 之 子 且 以 為 (为) 君 ,
而 有 微 子 啟 (启) , 王 子 比 干 。
6.3. “Orang lain lagi berkata, ada yang ber Watak Sejati baik dan ada yang ber Watak Sejati tidak baik. Maka ketika Yao – Giau menjadi raja, ada juga orang semacam Xiang – Chiang. Dan Gu Sou – Ko So sebagai Bapak bisa mempunyai anak sebagai Shun – Sun. Begitu pula Raja Zhou – Tiu sebagai saudara dan anak yang begitu jahat, ketika menjadi raja bisa mempunyai saudara seperti Wei Zi Qi – Bi Cu Khee dan paman sebagai Pangeran Bi Gan – Pi Kan.

今 曰 : 性 善 , 然 則 (则) 彼 皆 非 與 (与) ?
6.4. “Kini guru berkata bahwa Watak sejati manusia itu baik. Kalau begitu, apakah yang lain itu salah semua?”

孟 子 曰 : 乃 若 其 情 ,
則 (则) 可 以 為 (为) 善 矣 , 乃 所 謂 (谓) 善 也 。
6.5. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau kita mau mengikuti gerak rasa, akan tahukah bahwa sesungguhnya memang baik. Maka kukatakan bersifat baik.

若 夫 為 (为) 不 善 , 非 才 之 罪 也 。
6.6. “Kalau ada seseorang yang sampai menjadi tidak baik, kita tidak boleh menimpakan kesalahan pada Watak dasarnya.

惻 (恻) 隱 之 心 ,人 皆 有 之 ; 羞 惡 (恶) 之 心 , 人 皆 有 之 ;
恭 敬 之 心 ,人 皆 有 之 ; 是 非 之 心 ,人 皆 有 之 。
惻 (恻) 隱 之 心 , 仁 也 ; 羞 惡 (恶) 之 心 , 義 (义) 也 ;
恭 敬 之 心 , 禮 (礼) 也 ;是 非 之 心 , 智 也 。
仁 義 (义) 禮 礼 智 , 非 由 外 鑠 (铄) 我 也 ,
我 固 有 之 也 , 弗 思 耳 矣 。
故 曰 : 求 則 (则) 得 之 , 舍 則 (则) 失 之 。
或 相 倍 蓰 而 無 (无) 算 者 , 不 能 盡 (尽) 其 才 者 也 。
6.7. “Rasa hati berbelas-kasihan tiap orang mempunyai, rasa hati malu dan tidak suka tiap orang mempunyai, rasa hati hormat dan mengindahkan tiap orang mempunyai, dan rasa hati membenarkan dan menyalahkan tiap orang juga mempunyai. Adapun rasa hati berbelas-kasihan itu menunjukkan adanya benih Cinta Kasih, rasa hati malu dan tidak suka itu menunjukkan adanya benih kesadaran menjunjung Kebenaran, rasa hati hormat dan mengindahkan itu menunjukkan adanya benih Kesusilaan, dan rasa hati membenarkan dan menyalahkan itu menunjukkan adanya benih Kebijaksanaan. Cinta Kasih, Kebenaran, Kesusilaan dan Kebijaksanaan itu bukan hal-hal yang dimasukkan dari luar ke dalam diri, melainkan diri kita sudah mempunyainya. Tetapi sering kita tidak mau mawas diri. Maka di katakan, ‘Carilah dan engkau akan mendapatkannya, sia-siakanlah dan engkau akan kehilangan!’ Sifat orang memang kemudian berbeda-beda, mungkin berbeda berlipat dua sampai lima atau bahkan tidak terhitung; tetapi itu tidak dapat dicarikan alasan kepada Watak dasarnya. (Meng Zi – Bing Cu II A. 6/4,5)

《詩 (诗)》 曰 : 天 生 蒸 民 , 有 物 有 則 (则) 。
民 之 秉 彝 , 好 是 懿 德 。
孔 子 曰 :為 (为) 此 詩 (诗) 者 , 其 知 道 乎 !
故 有 物 必 有 則 (则) ; 民 之 秉 彝 也 , 故 好 是 懿 德 。
6.8. “Di dalam kitab Sanjak tertulis, ‘Tian – Thian YME menjelmakan rakyat; menyertainya dengan bentuk dan sifat. Dan sifat umum pada rakyat ialah suka kepada Kebajikan Mulia itu.’ (Shi Jing – Si King III. 3. 6/1)
Kong Zi – Khong Cu bersabda, “Yang menggubah sanjak ini, tentulah sudah mengenal akan Jalan Suci. Setiap bentuk tentulah mempunyai sifat. Dan sifat umum pada rakyat ialah menyukai Kebajikan Mulia itu.”

孟 子 曰 : 富 歲 (岁) , 子 弟 多 賴 (赖) ; 凶 歲 (岁) , 子 弟 多 暴 ,
非 天 之 降 才 爾 (尔) 殊 也 , 其 所 以 陷 溺 其 心 者 然 也 。
7.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Pada rahun-tahun yang makmur, anak-anak dan pemuda-pemuda kebanyakan berkelakuan baik; tetapi pada tahun-tahun peceklik, anak-anak dan pemuda-pemuda kebanyakan berkelakuan buruk. Ini bukanlah karena Tian – Thian YME menurunkan Watak dasar yang berlainan, melainkan karena hatinya telah terdesak dan tenggelam di dalam keadaan yang buruk.

今 夫 麰 麥 (麦) , 播 種 而 耰 之 ,
其 地 同 , 樹 之 時 (时) 又 同 ,
浡 然 而 生 , 至 於 (于) 日 至 之 時 (时) , 皆 熟 矣 。
雖 (虽) 有 不 同 , 則 (则) 地 有 肥 磽 (硗) ,
雨 露 之 養 (养) , 人 事 之 不 齊 (齐) 也 。
7.2. “Kini marilah kita misalkan hal benih gandum. Benih itu kita tanam, tanahnya dikerjakan baik-baik, ditanam di tanah yang sejenis, ditanam pada masa yang sama, tentulah akan sama-sama tumbuh subur. Setelah tiba harinya semuanya akan masak. Bila hasilnya tidak dapat sama benar, tentulah karena tanah itu ada yang subur dan ada yang kurang subur, juga tergantung adanya hujan dan embun, begitu pula apakah orangnya mengerjakan dengan sungguh-sungguh atau tidak.

故 凡 同 類 (类) 者 , 舉 (举) 相 似 也 ,
何 獨 (独) 至 於 (于) 人 而 疑 之 ?
聖 (圣) 人 , 與 (与) 我 同 類 (类) 者 。
7.3. “Begitupun hal makhluk-makhluk lain, yang sebangsa akan mempunyai sifat-sifat yang sama pula. Mengapakah sifat-sifat yang sama pula. Mengapakah hanya manusia saja yang lalu dianggap berbeda? Seorang Nabi dengan diri kita adalah sejenis.

故 龍 (龙) 子 曰 : 不 知 足 而 為 (为) 屨 ,
我 知 其 不 為 (为) 蕢 (蒉) 也 。
屨 之 相 似 , 天 下 之 足 同 也 。
7.4. “Maka Long Zi – Liong Cu berkata, ‘(Seorang pembuat terompah) tanpa mengetahui ukuran kaki seseorang, dalam membuat terompah rumput, aku percaya ia tentu tidak akan membuatnya seperti keranjang.’ Model terompah rumput itu bersamaan karena kaki di dunia inipun bersamaan bentuknya.
(Meng Zi – Bing Cu IV A. 3/7)

口 之 於 (于) 味 , 有 同 耆 也 。
易 牙 先 得 我 口 之 所 耆 者 也 。
如 使 口 之 於 (于) 味 也 , 其 性 與 (与) 人 殊 ,
若 犬 馬 (马) 之 與 (与) 我 不 同 類 (类) 也 ,
則 (则) 天 下 何 耆 皆 從 (从) 易 牙 之 於 (于) 味 也 ?
至 於 (于) 味 , 天 下 期 於 (于) 易 牙 ,
是 天 下 之 口 相 似 也 。 惟 耳 亦 然 。
7.5. “Mulut dalam merasakan juga dapat sama dalam menikmati makanan. Yi Ya – Ik Ge sudah mengetahui bagaimana rahasia mulut kita menikmati makanan. Kalau tiap-tiap mulut orang dalam merasakan berlainan hakekatnya, seperti berbedanya lidah anjing, atau kuda dengan manusia dalam merasakan; bagaimana seluruh dunia dapat merasakan nikmatnya makanan yang dimasak Yi Ya – Ik Ge? Mengingat hal merasakan makanan ini, ternyata seluruh dunia dapat menikmati masakan Yi Ya – Ik Ge. Kesimpulannya: mulut orang itupun hekekatnya bersama.

至 於 (于) 聲 (圣) , 天 下 期 於 (于) 師 (师) 曠 (旷) ,
是 天 下 之 耳 相 似 也 。
7.6. “Kiranya demikian pula telinga kita. Dalam hal suara musik, seluruh dunia dapat menikmati lagu yang dibawakan Shi Kuang – Su Khong. Jadi telinga orang di dunia inipun hakekatnya bersamaan. (Meng Zi – Bing Cu IV A. 1)

惟 目 亦 然 。 至 於 (于) 子 都 , 天 下 莫 不 知 其 姣 也 。
不 知 子 都 之 姣 者 , 無 (无) 目 者 也 。

7.7. “Dan kiranya demikian pula mata kita. Maka di dunia ini tidak ada yang tidak mengerti bahwa Zi Du – Cu To itu tampan! Kalau orang tidak bisa mengerti bahwa Zi Du – Cu To itu tampan, dia tentu buta penglihatannya.

故 曰 : 口 之 於 (于) 味 也 , 有 同 耆 焉 ;
耳 之 於 (于) 聲 (声) 也 , 有 同 聽 (听) 焉 ;
目 之 於 (于) 色 也 , 有 同 美 焉 。 至 於 (于) 心 ,
獨 (独) 無 (无) 所 同 然 乎 ?
心 之 所 同 然 者 何 也 ? 謂 (谓) 理 也 , 義 (义) 也 。
聖 (圣) 人 先 得 我 心 之 所 同 然 耳 。
故 理 義 (义) 之 悅 我 心 , 猶 (犹) 芻 (刍) 豢 之 悅 我 口 。
7.8. “Maka dikatakan, mulut dalam hal merasakan, dapat sama dalam menikmati rasa; telinga dalam mendengar, dapat sama dalam menikmati suara; mata dalam melihat wajah seseorang, dapat sama dalam menyatakan ketampanannya. Tetapi akan hal hati, mengapakah diragukan kesamaan hakekatnya bersamaan. Mengapa? Karena yang dinamakan hukum (Li – Li) ialah Kebenaran. Seorang Nabi dapat lebih dahulu menyadarinya dan kitapun akan dapat menyamainya. Maka terlaksananya Hukum Kebenaran itu akan dapat menyukakan hati kita semua, seperti mulut kita dapat menyukai daging lembu dan babi.”

孟 子 曰 : 牛 山 之 木 嘗 (尝) 美 矣 ,
以 其 郊 於 (于) 大 國 (国) 也 ,
斧 斤 伐 之 , 可 以 為 (为) 美 乎 ?
是 其 日 夜 之 所 息 , 雨 露 之 所 潤 (润) ,
非 無 (无) 萌 櫱 之 生 焉 ,
牛 羊 又 從 (从) 而 牧 之 , 是 以 若 彼 濯 濯 也 。
人 見 (见) 其 濯 濯 也 , 以 為 (为) 未 嘗 (尝) 有 材 焉 ,
此 豈 (岂) 山 之 性 也 哉 ?
8.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Pohon di gunung Niu – Giu, mula-mula memang rimbun indah. Tetapi karena letaknya dekat dengan sebuah negeri yang besar, lalu dengan semena-mena ditebang; masih indahkah kini? Benar dengan istirahat tiap hari tiap malam, disegarkan oleh hujan dan embun, tiada yang tidak bersemi dan bertunas kembali. Tetapi lembu-lembu dan kambing-kambing digembalakan disana, maka menjadi gundullah dia. Orang yang melihat keadaan yang gundul itu lalu menganggapnya memang selamanya belum pernah ada pohon-pohonnya.

雖 (虽) 存 乎 人 者 , 豈 (岂) 無 (无) 仁 義 (义) 之 心 哉 ?
其 所 以 放 其 良 心 者 , 亦 猶 (犹) 斧 斤 之 於 (于) 木 也 ,
旦 旦 而 伐 之 , 可 以 為 (为) 美 乎 ?
其 日 夜 之 所 息 , 平 旦 之 氣 (气) ,
其 好 惡 (恶) 與 (与) 人 相 近 也 者 幾 (几) 希 ,
則 (则) 其 旦 晝 (昼) 之 所 為 (为) , 有 梏 亡 之 矣 。
梏 之 反 覆 , 則 (则) 其 夜 氣 (气) 不 足 以 存 ;
夜 氣 (气) 不 足 以 存 , 則 (则) 其 違 (违) 禽 獸 (兽) 不 遠 (远) 矣 。
人 見 (见) 其 禽 獸 (兽) 也 , 而 以 為 (为) 未 嘗 (尝) 有 才 焉 者 ,
是 豈 (岂) 人 之 情 也 哉 ?
8.2. “Tetapi benarkah itu hakekat sifat gunung itu? Cinta Kasih dan Kebenaran yang wajib terjaga di dalam hati manusia, kalau sampai tiada lagi, tentulah karena sudah terlepas Hati Nuraninya (Liang Xin – Liang Siem). Hal itu seperti pohon yang ditebang dengan kapak; kalau tiap-tiap hari ditebang, dapatkah menunjukkan keindahannya? Dengan bergantinya siang dan malam orang dapat beristirahat, lalu pagi harinya beroleh kesegaran kembali; tetapi karena kegemarannya akan hal-hal yang buruk dan kurangnya kehendak saling mengerti dengan orang lain, maka perbuatan pada siang harinya itu memusnahkan kembali yang sudah diperolehnya. Kalau kemusnahan ini berulang-ulang terjadi, kesengsaraan yang diperoleh karena hawa malam itu, tidak cukup untuk menjaganya. Kalau kesegaran yang diperoleh karena hawa malam itu tidak cukup untuk menjaganya, bedanya dengan burung atau hewan sudah tidak jauh lagi. Kalau orang melihat keadaan yang sudah menyerupai burung atau hewan itu, ia lalu menyangka bahwa memang demikianlah Watak dasarnya. Tetapi benarkah itu sungguh-sungguh merupakan rasa hatinya?
(Meng Zi – Bing Cu IV B. 19)

故 苟 得 其 養 (养) , 無 (无) 物 不 長 (长) ;
苟 失 其 養 (养) , 無 (无) 物 不 消 。
8.3. “Maka kalau dirawat baik-baik tiada barang yang tidak akan berkembang, sebaliknya kalau tidak dirawat baik-baik tiada barang yang tidak akan rusak.

孔 子 曰 : 操 則 (则) 存 , 舍 則 (则) 亡 ;
出 入 無 (无) 時 (时) , 莫 知 其 鄉 (乡) 。 惟 心 之 謂 (谓) 與 (与) ?
8.4. “Kong Zi – Khong Cu bersabda, ‘Pegang teguhlah, maka akan terpelihara; sia-siakanlah, maka akan musna. Keluar masuknya tidak berketentuan waktu dan tidak diketahui di mana tempatnya.’ Di sini Beliau hanya akan mengatakan tentang Hati.”

孟 子 曰 : 無 (无) 或 乎 王 之 不 智 也 。
9.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tidak usah heran kalau raja itu tidak bisa berbuat Bijaksana.

雖 (虽) 有 天 下 易 生 之 物 也 ,壹 (一) 日 暴 之 ,
十 日 寒 之 , 未 有 能 生 者 也 。
吾 見 (见) 亦 罕 矣 , 吾 退 而 寒 之 者 至 矣 ,
吾 如 有 萌 焉 何 哉 ?
9.2. “Biar barang yang paling mudah tumbuh di dunia ini, kalau hanya sehari mendapat sinar matahati dan sepuluh hari dalam kedinginan, belum pernah ada yang tumbuh. Aku jarang dapat bertemu dengannya, begitu aku mengundurkan diri, dia sudah di dalam kedinginan. Maka meski mula-mula aku berhasil menumbuhkan tunas-tunasnya, apakah artinya?

今 夫 弈 之 為 (为) 數 (数) , 小 數 (数) 也 ;
不 專 (专) 心 致 志 , 則 (则) 不 得 也 。
弈 秋 , 通 國 (国) 之 善 弈 者 也 , 使 弈 秋 誨 (诲) 二 人 弈 ,
其 壹 (一) 人 專 (专) 心 致 志 , 惟 弈 秋 之 為 (为) 聽 (听) 。
壹 (一) 人 雖 (虽) 聽 (听) 之 ,
壹 (一) 心 以 為 (为) 有 鴻 (鸿) 鵠 (鹄) 將 (将) 至 ,
思 援 弓 繳 (缴) 而 射 之 , 雖 (虽) 與 (与) 之 俱 學 (学) ,弗 若 之 矣 。
為 (为) 是 其 智 弗 若 與 (与) ? 曰 : 非 然 也 。
9.3. “Kini marilah kita bicarakan hal orang main catur. Bukankah itu hanya hal yang kecil arti? Tetapi kalau tidak menggunakan kemauan sepenuh hati orang takkan dapat berhasil. Yi Qiu – Phok Ciu ialah seorang yang paling pandai bermain catur di negeri ini. Kalau Yi Qiu – Phok Ciu disuruh mengajar catur kepada dua orang anak; yang seorang dengan kemauan sepenuh hati benar-benar mendengarkan pelajaran Yi Qiu – Phok Ciu;
yang lainnya biar mendengarkan juga, namun hatinya hanya terlibat dengan pikiran kalau-kalau ada angsa hutan datang dan bermaksud hendak mengambil busur untuk memanahnya; meskipun mereka bersama-sama belajar, sudah tentu tidak akan sama hasilnya. Apakah itu boleh untuk menyatakan bahwa memang kecerdasannya tidak seimbang? Bukan! Tidak demikian halnya.”

孟 子 曰 : 魚 (鱼) , 我 所 欲 也 , 熊 掌 , 亦 我 所 欲 也 ;
二 者 不 可 得 兼 , 舍 魚 (鱼) 而 取 熊 掌 者 也 。
生 , 亦 我 所 欲 也 , 義 (义) , 亦 我 所 欲 也 ;
二 者 不 可 得 兼 , 舍 生 而 取 義 (义) 者 也 。
10.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ikan, aku menyukai. Tapak beruang, aku menyukai juga. Tetapi kalau tidak dapat kuperoleh kedua-duanya, akan kulepaskan ikan dan kuambil tapak beruang. Hidup, aku menyukai. Kebenaran, aku menyukai juga. Tetapi kalau tidak dapat kuperoleh kedua-duanya, akan kulepaskan hidup dan kupegang teguh Kebenaran.

生 亦 我 所 欲 , 所 欲 有 甚 於 (于) 生 者 ,
故 不 為 (为) 苟 得 也 ; 死 亦 我 所 惡 (恶) ,
所 惡 (恶) 有 甚 於 (于) 死 者 , 故 患 有 所 不 辟 也 。
10.2. “Hidup memang aku menyukainya, tetapi ada yang lebih kusukai dari pada hidup; maka aku tidak mau sembarangan untuk mendapatkannya. Mati, memang aku tidak menyukainya, tetapi ada yang lebih tidak kusukai dari pada mati; maka aku tidak mau sembarangan untuk menghindari penderitaan.

如 使 人 之 所 欲 莫 甚 於 (于) 生 ,
則 (则) 凡 可 以 得 生 者 , 何 不 用 也 ?
使 人 之 所 惡 (恶) 莫 甚 於 (于) 死 者 ,
則 (则) 凡 可 以 辟 患 者 , 何 不 為 (为) 也 ?
10.3. “Kalau tiada hal lain yang lebih disukai daripada hidup, mengapa orang tidak mau berbuat apa saja asal dapat hidup? Kalau tiada hal lain yang lebih tidak disukai daripada mati. Mengapa orang tidak mau berbuat apa saja asal dapat menghindari penderitaan?

由 是 則 (则) 生 而 有 不 用 也 ,
由 是 則 (则) 可 以 辟 患 而 有 不 為 (为) 也 。
10.4. “Bahkan sekalipun ada jalan untuk hidup, ada juga yang tidak mau menggunakannya; ada jalan untuk menghindari penderitaan, tetapi ada juga yang tidak mau melakukannya.

是 故 所 欲 有 甚 於 (于) 生 者 ,
所 惡 (恶) 有 甚 於 (于) 死 者 ,
非 獨 (独) 賢 (贤) 者 有 是 心 也 , 人 皆 有 之 ,
賢 (贤) 者 能 勿 喪 (丧) 耳 。
10.5. “Maka hal menyukai sesuatu yang lebih daripada hidup dan hal tidak menyukai sesuatu yang lebih daripada mati, bukan hanya terdapat pada hati-hati orang-orang Bijaksana; melainkan semua orang mempunyainya. Tetapi orang Bijaksana itulah yang dapat tetap tidak mematikannya.

壹 (一) 簞 食 ,壹 (一) 豆 羹 , 得 之 則 (则) 生 , 弗 得 則 (则) 死 ,
嘑 爾 (尔) 而 與 (与) 之 ,行 道 之 人 弗 受 ;
蹴 爾 (尔) 而 與 (与) 之 , 乞 人 不 屑 也 。
10.6. “Kini kalau ada sebakul nasi dan semangkok sayur; lalu ada seseorang yang bila mendapatkan itu ia hidup, bila tidak mendapatkan itu ia mati; kalau diberikan dengan maki-makian, seorang gelandanganpun tidak mau menerimanya. Kalau diberikan dengan lebih dahulu di injak-injak, maka seorang pengemispun, tidak mau mengambilnya.

萬 (万) 鍾 (钟) 則 (则) 不 辯 (辩) 禮 (礼) 義 (义) 而 受 之 ,
萬 (万) 鍾 (钟) 於 (于) 我 何 加 焉 ?
為 (为) 宮 室 之 美 , 妻 妾 之 奉 。
10.7. “Sebaliknya ternyata ada pula orang yang mau menerima padi sepuluh ribu Zhong – Ciong (cangkir tanpa pegangan) dengan tanpa mempedulikan Kesusilaan dan Kebenaran. Barang yang sepuluh ribu Zhong – Ciong itu sebenarnya akan dapat menambah apa bagi dirinya? Mungkin itu dapat untuk memperindah gedung, memelihara isteri dan pelayan atau untuk mendapat terima kasihnya orang miskin yang ditolong.

所 識 (识) 窮 (穷) 乏 者 得 我 與 (与) ?
鄉 (乡) 為 (为) 身 死 而 不 受 , 今 為 (为) 宮 室 之 美 為 (为) 之 ;
鄉 (乡) 為 (为) 身 死 而 不 受 , 今 為 (为) 妻 妾 之 奉 為 (为) 之 ;
鄉 (乡) 為 (为) 身 死 而 不 受 ,
今 為 (为) 所 識 (识) 窮 (穷) 乏 者 得 我 而 為 (为) 之 ,
是 亦 不 可 以 已 乎 ? 此 之 謂 (谓) 失 其 本 心 。
10.8. “Disini ternyata, yang mula-mula biar mati tidak mau menerima; kini karena dapat untuk memperindah gedung, lalu diterima. Yang mula-mula biar mati tidak mau menerima; kini karena dapat untuk memperoleh pelayanan isteri dan pelayan, lalu diterima. Yang mula-mula biar mati tidak mau menerima; kini karena dapat untuk memperoleh terima kasih orang-orang miskin, lalu diterima. Mengapa ia tidak dapat berbuat yang sama? Ini karena sudah kehilangan pokok hatinya.”

孟 子 曰 : 仁 , 人 心 也 ; 義 (义) , 人 路 也 。
11.1. Bingcu berkata, “Cinta Kasih itulah Hati manusia. Kebenaran itulah Jalan manusia.

舍 其 路 而 弗 由 , 放 其 心 而 不 知 求 , 哀 哉 !
11.2. “Kalau Jalan itu disia-siakan dan tidak dilalui. Hatinya lepas tidak tahu bagaimana mencarinya kembali; Ai Zai – Ai Cai, sungguh menyedihkan!

人 有 雞 (鸡) 犬 放 , 則 (则) 知 求 之 ; 有 放 心 而 不 知 求 。
學 (学) 問 (问) 之 道 無 (无) 他 , 求 其 放 心 而 已 矣 。
11.3. “Kalau orang mempunyai ayam atau anjing yang lepas, ia tahu bagaimana mencarinya; tetapi kalau Hatinya yang lepas, ia tidak tahu bagaimana mencarinya. Sesungguhnya Jalan Suci dalam belajar itu tidak lain ialah bagaimana dapat mencari kembali Hati yang lepas itu.”

孟 子 曰 : 今 有 無 (无) 名 之 指 ,
屈 而 不 信 , 非 疾 痛 害 事 也 ,
如 有 能 信 之 者 , 則 (则) 不 遠 (远) 秦 楚 之 路 ,
為 (为) 指 之 不 若 人 也 。
12.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kini kalau ada orang yang jari manisnya bengkok tidak dapat diluruskan, biar tidak sakit dan tidak mengganggu pekerjaan, kalau ada yang bisa menyembuhkan menjadi lurus, meskipun di Negeri Qin – Chien atau Chu – Cho tidaklah dipandang jauh. Demikianlah kalau seseorang jarinya tidak wajar.

指 不 若 人 , 則 (则) 知 惡 (恶) 之 ; 心 不 若 人 , 則 (则) 不 知 惡 (恶) ,
此 之 謂 (谓) 不 知 類 (类) 也 。
12.2. “Orang yang jarinya tidak wajar, tahu bagaimana untuk tidak menyukainya; tetapi kalau hatinya tidak wajar sebagai manusia, mengapa tidak tahu bagaimana untuk tidak menyukainya? Inilah yang dinamai tidak dapat membeda-bedakan.”

孟 子 曰 : 拱 把 之 桐 梓 , 人 苟 欲 生 之 ,
皆 知 所 以 養 (养) 之 者 。
至 於 (于) 身 , 而 不 知 所 以 養 (养) 之 者 ,
豈 (岂) 愛 身 不 若 桐 梓 哉 ?
弗 思 甚 也 。
13.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau orang ingin menanam pohon Tong – Tong atau Zi – Cu yang digenggam dengan kedua belah tangan maupun sebelah tangannya, ia tahu bagaimana harus memeliharanya. Tetapi diri sendiri; ternyata tidak tahu bagaimana harus memeliharanya. Apakah sayangnya kepada diri itu tidak seperti kepada pohon Tong – Tong atau Zi – Cu itu? Sungguh ini kurang berpikir!”

孟 子 曰 : 人 之 於 (于) 身 也 , 兼 所 愛 。
兼 所 愛 , 則 (则) 兼 所 養 (养) 也 。
無 (无) 尺 寸 之 膚 (肤) 不 愛 焉 ,
則 (则) 無 尺 寸 之 膚 (肤) 不 養 (养) 也 。
所 以 考 其 善 不 善 者 , 豈 (岂) 有 他 哉 ?
於 (于) 己 取 之 而 已 矣 。
14.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kepada diri sendiri, orang menyayangi seluruhnya. Karena seluruhnya disayangi, maka seluruhnyapun dipeliharanya. Tidak ada biarpun satu jengkal atau satu Cun (1 Cun = 1/3 dm, 1 dm = 10 cm) daripada kulitnya yang tidak disayanginya. Maka tidak ada biarpun satu jengkal atau satu Cun (1 Cun = 1/3 dm, 1 dm = 10 cm) dari pada kulitnya yang tidak dirawatnya. Untuk mengetahui apakah caranya itu baik atau tidak baik, tidak ada jalan lain kecuali menilik bagian mana yang diutamakan.

體 (体) 有 貴 (贵) 賤 (贱) , 有 小 大 。
無 (无) 以 小 害 大 , 無 (无) 以 賤 (贱) 害 貴 (贵) 。
養 (养) 其 小 者 為 (为) 之 小 人 ,
養 (养) 其 大 者 為 (为) 之 大 人 。
14.2. “Badan itu mempunyai bagian yang mulia, yang rendah, yang kecil artinya dan yang besar artinya. Tidak boleh yang kecil itu membahayakan yang besar, juga tidak boleh yang rendah itu membahayakan yang mulia. Kalau orang mengutamakan yang kecil, ia akan menjadi orang kecil; kalau ia mengutamakan yang besar, ia akan menjadi orang besar.

今 有 場 (场) 師 (师) , 舍 其 梧 檟 (槚) , 養 (养) 其 樲 棘 ,
則 (则) 為 (为) 之 賤 (贱) 場 (场) 師 (师) 焉 。
14.3. “Kini umpama ada seorang tukang kebun yang menyia-nyiakan pohon Wu – Go dan Jia – Ke (yang berharga) dan hanya menjadi tukang memelihara kurma kecut, boleh dinamakan tukang kebun yang bodoh.

養 (养) 其 壹 (一) 指 而 失 其 肩 背 , 而 不 知 也 ,
則 (则) 為 (为) 之 狼 疾 人 也 。
14.4. “Begitupun kalau orang hanya memperhatikan pemeliharaan jarinya dan menyia-nyiakan bahu punggungnya yang luka parah, ia terang tidak Bijaksana. Ia hanya seperti srigala lari.

飲 (饮) 食 之 人 , 則 (则) 人 賤 (贱) 之 矣 ,
為 (为) 其 養 (养) 小 以 失 大 也 。
14.5. “Orang yang hanya tahu makan minum saja akan dipandang rendah oleh orang lain, karena ia dipandang hanya memelihara yang kecil dan mengalpakan yang besar.”

飲 (饮) 食 之 人 無 (无) 有 失 也 ,
則 (则) 口 腹 豈 (岂) 適 (适) 為 (为) 尺 寸 之 膚 (肤) 哉 ?
14.6. “Kalau orang di dalam memperhatikan makan minum tidak melupakan hal yang tidak boleh dialpakan maka benar-benar mulutnya itu tidak hanya sekedar berguna untuk memelihara 1 Chi – Jengkal (1/3 meter) atau 1 Cun (1 Cun = 1/3 dm, 1 dm = 10 cm) kulitnya saja.”

公 都 子 問 (问) 曰 : 鈞 (钧) 是 人 也 , 或 為 (为) 大 人 ,
或 為 (为) 小 人 , 何 也 ?
孟 子 曰 : 從 (从) 其 大 體 (体) 為 (为) 大 人 ,
從 (从) 其 小 體 (体) 為 (为) 小 人 。
15.1. Gong Du Zi – Kong To Cu bertanya, “Semuanya ialah manusia mengapakah ada yang menjadi orang besar dan ada yang menjadi orang kecil?”
Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Orang yang menurutkan bagian dirinya yang besar akan menjadi orang besar, yang hanya menurutkan bagian dirinya yang kecil akan menjadi orang kecil.”

曰 : 鈞 (钧) 是 人 也 , 或 從 (从) 其 大 體 (体) ,
或 從 (从) 其 小 體 (体) , 何 也 ?
曰 : 耳 目 之 官 不 思 , 而 蔽 於 (于) 物 。
物 交 物 , 則 (则) 引 之 而 已 矣 。
心 之 官 則 (则) 思 , 思 則 (则) 得 之 , 不 思 則 (则) 不 得 也 。
此 天 之 所 與 (与) 我 者 , 先 立 乎 其 大 者 ,
則 (则) 其 小 者 不 能 奪 也 。 此 為 (为) 大 人 而 已 矣 。
15.2. “Semuanya ialah manusia, mengapakah ada yang menurutkan bagian dirinya yang besar dan ada yang menurutkan bagian dirinya yang kecil?” “Tugas telinga dan mata tanpa dikendalikan pikiran, niscaya akan digelapkan oleh nafsu-nafsu (dari luar).
Nafsu-nafsu (dari luar) bila mana bertemu dengan nafsu-nafsu (dari dalam diri) mudah saling cenderung. Tugas hati ialah berpikir. Dengan berpikir kita akan berhasil, tanpa berpikir takkan berhasil. Tian – Thian YME mengaruniai kita semuanya itu, agar kita lebih dahulu menegakkan bagian yang besar, sehingga begian yang kecil itu tidak bisa mengacau. Inilah yang menyebabkan orang bisa menjadi orang besar.”

孟 子 曰 : 有 天 爵 者 , 有 人 爵 者 。
仁 義 (义) 忠 信 , 樂 (乐) 善 不 倦 , 此 天 爵 也 ;
公 卿 大 夫 , 此 人 爵 也 。
16.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ada kemuliaan karunia Tian – Thian dan ada kemuliaan pemberian manusia. Cinta Kasih, Kebenaran, Satya, Dapat dipercaya dan gemar akan Kebaikan dengan tidak merasa jemu, itulah kemuliaan karunia Tian – Thian YME. Kedudukan rajamuda, menteri dan pembesar itulah kemuliaan pemberian manusia.

古 之 人 修 其 天 爵 , 而 人 爵 從 (从) 之 。
16.2. “Orang jaman dahulu membina kemuliaan karunia Tian – Thian YME dan kemudian mendapatkan kemuliaan pemberian manusia.

今 之 人 修 其 天 爵 , 以 要 人 爵 ;
既 得 人 爵 , 而 棄 (弃) 其 天 爵 , 則 (则) 惑 之 甚 者 也 ,
終 (终) 亦 必 亡 而 已 矣 。
16.3. “Orang jaman sekarang membina kemuliaan karunia Tian – Thian YME untuk mendapatkan kemuliaan pemberian manusia, lalu dibuanglah kemuliaan karunia Tian – Thian YME. Sungguh tersesatlah jalan pikirannya, karena akhirnya ia akan kehilangan semua.”

孟 子 曰 : 欲 貴 (贵) 者 , 人 之 同 心 也 。
人 人 有 貴 (贵) 於 (于) 己 者 , 弗 思 耳 矣 。
17.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Hal keinginan mendapatkan kehormatan semua orang mempunyai hati yang sama. Sesungguhnya tiap orang sudah mempunyai kehormatan dalam dirinya, hanya tidak mau mawas.

人 之 所 貴 (贵) 者 , 非 良 貴 (贵) 也 。
趙 (赵) 孟 之 所 貴 (贵) , 趙 (赵) 孟 能 賤 (贱) 之 。
17.2. “Kehormatan yang didapat dari pemberian orang, bukan kehormatan yang sejati; sebab kehormatan pemberian Keluarga Zhao Meng – Thio Bing dapat diambil kembali oleh keluarga Zhao Meng – Thio Bing itu.”

《詩 (诗)》 雲 (云) : 既 醉 以 酒 , 既 飽 (饱) 以 德 。
言 飽 (饱) 乎 仁 義 (义) 也 , 所 以 不 願 (愿) 人 之 膏 粱 之 味 也 ;
令 聞 (闻) 廣 (广) 譽 (誉) 施 於 (于) 身 ,
所 以 不 願 (愿) 人 之 文 繡 (绣) 也 。
17.3. “Di dalam Kitab Sanjak tertulis, ‘Telah kau puaskan aku dengan anggur, telah kau kenyangkan aku dengan Kebajikan.’ Kata-kata kenyang itu menunjukkan tentang Cinta Kasih dan Kebenaran. Kalau orang sudah demikian, masakan orang masih hanya ingin ikan atau nasi dari orang lain? Kalau orang sudah termasyur dan harum namanya, masakan masih menginginkan pakaian bersulam pemberian orang?”

孟 子 曰 : 仁 之 勝 (胜) 不 仁 也 , 猶 (犹) 水 之 勝 (胜) 火 。
今 之 為 (为) 仁 者 ,
猶 (犹) 以 壹 (一) 杯 水 救 壹 (一) 車 (车) 薪 之 火 也 ;
不 熄 , 則 (则) 謂 (谓) 之 水 不 勝 (胜) 火 。
18.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Cinta Kasih memang atas yang bukan Cinta Kasih, seperti air menang atas api. Tetapi kini orang hendak melakukan Cinta Kasih laksana dengan semangkuk air memadamkan api segerobak kayu bakar, kalau tidak padam lalu dikatakan bahwa air tidak dapat menang atas api.”

此 又 與 (与) 於 (于) 不 仁 之 甚 者 也 。 亦 終 (终) 必 亡 而 已 矣 。
18.2. “Hal ini sama saja dengan menganjurkan orang yang tidak berperi Cinta Kasih untuk menjadi-jadi dan (Cinta Kasihnya yang sedikit itu) akhirnya musna sama sekali.”

孟 子 曰 : 五 穀 者 , 種 (种) 之 美 者 也 ;
苟 為 (为) 不 熟 , 不 如 荑 稗 。 夫 仁 亦 在 乎 熟 之 而 已 矣 。
19.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Di antara segala biji-bijian adalah lima macam biji-bijian yang terbaik. Tetapi kalau dalam keadaan tidak masak, sesungguhnya lebih baik rumput Ti – Tee atau Bai – Pai, begitupun nilai Cinta Kasih itu hanya bergantung kematangannya!”

孟 子 曰 : 羿 之 教 人 射 , 必 志 於 (于) 彀 ;
學 (学) 者 亦 必 志 於 (于) 彀 。
20.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Yi – Gee dalam mengajar orang memanah tentu mementang busurnya penuh-penuh, murid-muridnya wajib berusaha dapat mementang penuh-penuh juga.

大 匠 誨 (诲) 人 必 以 規 (规) 矩 ,
學 (学) 者 亦 必 以 規 (规) 矩 。
20.2. “Begitupun seorang tukang kayu dalam mengajar seseorang tentu menggunakan jangka dan siku, pelajaran pun harus berusaha baik-baik menggunakan jangka dan siku.”


孟 子 – (BING CU)


JILID VI B

告 子《下》

Gao Zi (Xia) – Ko Cu (He)

任 人 有 問 (问) 屋 廬 (庐) 子 曰 : 禮 (利) 與 (与) 食 孰 重 ?
曰 : 禮 (礼) 重 。
1.1. Seorang Negeri Ren – Jiem bertanya kepada Wu Lu – Ok Lo, “Antara Kesusilaan dan makan, mana yang lebih penting!”
“Kesusilaan lebih penting!”

色 與 (与) 禮 (礼) 孰 重 ? 曰 : 禮 (礼) 重 。
1.2. “Perkawinan dan Kesusilaan, mana lebih penting?”
“Kesusilaan lebih penting!”

曰 : 以 禮 (礼) 食 , 則 (则) 飢 (饥) 而 死 ;
不 以 禮 (礼) 食 , 則 (则) 得 食 , 必 以 禮 (礼) 乎 ?
親 (亲) 迎 , 則 (则) 不 得 妻 ;
不 親 (亲) 迎 , 則 (则) 得 妻 , 必 親 (亲) 迎 乎 !
1.3. “Kalau dengan berlaku Susila untuk dapat mendapatkan makanan orang harus kelaparan dan mati, tetapi kalau tidak usah berlaku Susila untuk mendapatkan makanan orang dapat makan; haruskah orang tetap memegang Kesusilaan? Kalau dengan menetapi adat calon suami menjemput sendiri, ternyata tidak dapat kawin, tetapi bila tidak usah menetapi adat calon suami menjemput sendiri, dapat kawin; haruskan orang menetapi adat suami menjemput sendiri?”
(Li Ji – Lee Ki XXVII. 26,38)

屋 廬 (庐) 子 不 能 對 (对) , 明 日 之 鄒 (邹) , 以 告 孟 子 。
孟 子 曰 : 於 ! 答 是 也 , 何 有 ?
1.4. Wu Lu – Ok Lo tidak dapat menjawab. Esok harinya ia pergi ke kota Zou – Co melaporkan hal itu kepada Meng Zi – Bing Cu.
Meng Zi – Bing Cu berkata, “Untuk menjawab itu mudah saja.

不 揣 其 本 而 齊 (齐) 其 末 ,
方 寸 之 木 可 使 高 於 (于) 岑 樓 楼 。
1.5. “Dalam suatu hal kalau orang tidak mempertimbangkan pokoknya hanya menonjolkan bagian ujungnya, biar sepotong kayu yang hanya 1 Cun (1 Cun = 1/3 dm, 1 dm = 10 cm) dapat dikatakan lebih tinggi dari puncak gedung yang bertingkat.”

金 重 於 (于) 羽 者 ,
豈 (岂) 謂 (谓) 壹 (一) 鉤 (钩) 金 與 (与) 壹 (一) 輿 (舆) 羽 之 謂 (谓) 哉 ?
1.6. “Kalau orang berkata emas lebih berat dari bulu, tidak berarti sepotong kecil emas dibandingkan segerobak bulu.

取 食 之 重 者 與 (与) 禮 (礼) 之 輕 (轻) 者 而 比 之 ,奚 翅 食 重 ?
取 色 之 重 者 與 (与) 禮 (礼) 之 輕 (轻) 者 而 比 之 , 奚 翅 色 重 ?
1.7. “Kalau dalam hal makan dipilihkan hal yang berat, sedang dalam hal Kesusilaan diambilkan yang ringan, lalu diperbandingkan, tentulah akan disimpulkan bahwa makan lebih penting. Kalau dalam hal perkawinan diambilkan hal yang berat, sedang dalam hal Kesusilaan diambil hal yang ringan, lalu diperbandingkan, tentulah akan disimpulkan bahwa perkawinan itu lebih penting.

往 應 (应) 之 曰 : 紾 兄 之 臂 而 奪 (夺) 之 食 , 則 (则) 得 食 ;
不 紾 , 則 (则) 不 得 食 , 則 (则) 將 (将) 紾 之 乎 ?
踰 (逾) 東 (东) 家 牆 (墙) 而 摟 (搂) 其 處 (处) 子 , 則 (则) 得 妻 ;
不 摟 (搂) , 則 (则) 不 得 妻 , 則 (则) 將 (将) 摟 (搂) 之 乎 ?
1.8. “Pergilah balas bertanya, ‘Kalau kamu harus memutar lengan kakakmu dan merebut makanannya, baru beroleh makanan; tanpa memutar lengannya tidak bisa mendapatkan makanan itu, apakah kamu akan memutarnya juga? Kalau melompati pagar Timur rumah seseorang dan menyeret gadisnya baru dapat menikah, tanpa menyeretnya tidak bisa menikah dengannya; apakah kamu juga akan menyeretnya?”

曹 交 問 (问) 曰 : 人 皆 可 以 為 (为) 堯 (尧) 舜 , 有 諸 (诸) ?
孟 子 曰 : 然 。
2.1. Cao Jiao – Coo Kau bertanya, “Benarkah tiap orang bisa menjadi seperti Yao – Giao dan Shun – Sun?” Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Benar!”

交 聞 (闻) 文 王 十 尺 , 湯 (汤) 九 尺 ,
今 交 九 尺 四 寸 以 長 (长) , 食 粟 而 已 , 如 何 則 (则) 可 ?
2.2. “Kau mendengar bahwa Raja Wen – Bun itu sepuluh Chi – Jengkal (1 Chi = 1/3 meter) tinggi badannya dan Raja Tang – Thong Sembilan Chi – Jengkal (1 Chi = 1/3 meter) tingginya. Kini Kau bertinggi badan sembilan Chi – Jengkal (1 Chi = 1/3 meter) empat Cun, (1 Cun = 1/3 dm, 1 dm = 10 cm) tetapi kemampuannya hanya makan sekoi saja. Bagaimanakah agar dapat seperti mereka?” (Meng Zi – Bing Cu VII A: 43)

曰 : 奚 有 於 (于) 是 ? 亦 為 (为) 之 而 已 矣 。
有 人 於 (于) 此 , 力 不 能 勝 (胜) 壹 (一) 匹 雛 (雏) ,
則 (则) 為 (为) 無 (无) 力 人 矣 ;
今 曰 舉 (举) 百 鈞 (钧) , 則 (则) 為 (为) 有 力 人 矣 。
然 則 (则) 舉 (举) 烏 (乌) 獲 (获) 之 任 ,
是 亦 為 (为) 烏 (乌) 獲 (获) 而 已 矣 。
夫 人 豈 (岂) 以 不 勝 (胜) 為 (为) 患 哉 ? 弗 為 (为) 耳 。
2.3. Apakah hubungan persoalan yang kau kemukakan itu dengan masalahnya? Berbuatlah seperti mereka. Kalau ada orang yang mula-mula tenaganya tidak kuat mengangkat seekor anak itik, tentulah orang itu dinamai orang yang tidak bertenaga. Kalau kini ia dapat mengangkat seratus Jun – tiga ribu kati (1 Jun = 30 Jin, 1 Jin = ½ Kg), ia akan dinamai seorang yang bertenaga. Kalau kemudian bisa mengangkat seberat angkatan Wu Huo – Oh Hik, niscaya ia akan dinamai Wu Huo – Oh Hik ke dua. Mengapakah orang mesti berkeluh kesah tidak dapat berbuat sama? Soalnya ialah karena tidak mau berbuat!

徐 行 後 (后) 長 (长) 者 謂 (谓) 之 弟 ,
疾 行 先 長 (长) 者 謂 (谓) 之 不 弟 。
夫 徐 行 者 , 豈 (岂) 人 所 不 能 哉 ? 所 不 為 (为) 也 。
堯 (尧) 舜 之 道 , 孝 弟 而 已 矣 。
2.4. “Kalau orang dalam berjalan mau perlahan-lahan di belakang orang yang lebih tua, tentu ia dinamai seorang yang dapat berendah hati. Kalu berjalan cepat-cepat mendahului orang yang lebih tua, tentu ia akan dinamai seorang yang tidak berendah hati. Untuk berjalan perlahan-lahan begitu saja, masakan orang tidak dapat? Itu hanya tidak mau mengerjakan. Adapun Jalan Suci Yao – Giau dan Shun – Sun tidak lain hanya Laku Bakti dan Rendah Hati.

子 服 堯 (尧) 之 服 , 誦 (诵) 堯 (尧) 之 言 ,
行 堯 (尧) 之 行 , 是 堯 (尧) 而 已 矣 。
子 服 桀 之 服 , 誦 (诵) 桀 之 言 , 行 桀 之 行 , 是 桀 而 已 矣 。
2.5. “Kalau kamu mau berpakaian seperti Yao – Giau, mengulang kata-kata Yao – Giau dan menjalankan perbuatan-perbuatan yang dilakukan Yao – Giau, kamu sudah menjadi seperti Yao – Giau. Kalau kamu memakai pakaian seperti Jie – Kiat, mengulangi kata-kata Jie – Kiat dan menjalankan perbuatan-perbuatan yang dilakukan Jie – Kiat, kamupun akan menjadi seperti Jie – Kiat.”

曰 : 交 得 見 (见) 於 (于) 鄒 (邹) 君 ,
可 以 假 館 (馆) , 願 愿 留 而 受 業 (业) 於 (于) 門 (门) 。
2.6. “Kau ingin menemui pembesar kota Zou – Co ini agar mendapat tempat kediaman dan menerima ajaran lebih jauh.”

曰 : 夫 道 若 大 路 然 , 豈 (岂) 難 (难) 知 哉 ?
人 病 不 求 耳 。
子 歸 (归) 而 求 之 , 有 餘 (馀) 師 师 。
2.7. “Jalan Suci itu laksana Jalan Raya, apa sukarnya untuk menemukannya? Hanya salah orang sendiri tidak mau mencarinya. Kamu boleh pulang dan mencarinya disana. Disana banyak guru bagimu.”

公 孫 (孙) 醜 (丑) 問 (问) 曰 :
高 子 曰 : 《小 弁》 , 小 人 之 詩 (诗) 也 。
孟 子 曰 : 何 以 言 之 ? 曰 : 怨 。
3.1. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Gao Zi – Koo Cu berkata bahwa Sanjak Xiao Pan – Siau Pwan itu sanjak orang rendah budi.” (Shi Jing – Si King II. 5. 3. 5) Meng Zi – Bing Cu bertanya, “Mengapakah dikatakan begitu?” “Di situ terkandung rasa penyesalan.”

曰 : 固 哉 , 高 叟 之 為 (为) 詩 (诗) 也 !
有 人 於 (于) 此 , 越 人 關 (关) 弓 而 射 之 ,
則 (则) 己 談 (谈) 笑 而 道 之 ; 無 (无) 他 , 疏 之 也 。
其 兄 關 (关) 弓 而 射 之 , 則 (则) 己 垂 涕 泣 而 道 之 ;
無 (无) 他 , 戚 之 也 。 小 弁 之 怨 , 親 (亲) 親 (亲) 也 。
親 (亲) 親 (亲) , 仁 也 。 固 矣 夫 , 高 叟 之 為 (为) 詩 (诗) 也 !
3.2. “Sungguh sempit pandangan Gao Sou – Koo So tentang Sanjak. Kalau di sini ada seseorang, lalu ada pula seorang Negeri Yue – Wat mementang busur hendak memanahnya; aku akan dapat sambil omong dan tertawa menasehatkan kepada orang itu, jangan berbuat demikian. Ini tidak lain karena yang melakukan itu tidak bersangkut paut dengan aku. Tetapi kalau yang mementang busur dan hendak memanah itu kakakku, tentu aku akan dengan menangis mencucurkan air mata menasehatinya. Ini juga tidak lain karena yang hendak melakukan itu bersangkut paut denganku. Pernyataan penyesalan dalam Xiao Pan – Siau Pwan ini ialah karena adanya rasa Cinta kepada orang tua. Cinta kepada orang tua itu bersumber Cinta Kasih. Maka sungguh sempit pandangan Gao Sou – Koo So tentang Sanjak.”

曰 : 《凱 (凯) 風 (风)》 何 以 不 怨 ?
3.3. “Mengapakah di dalam Sanjak Kai Feng – Khai Hong tidak terdapat penyesalan?” (Shi Jing – Si King I. 3. 7)

曰 : 《凱 (凯) 風 (风)》 , 親 (亲) 之 過 (过) 小 者 也 ;
《小 弁》 , 親 (亲) 之 過 (过) 大 者 也 。
親 (亲) 之 過 (过) 大 而 不 怨 , 是 愈 疏 也 ;
親 (亲) 之 過 (过) 小 而 怨 , 是 不 可 磯 (矶) 也 。
愈 疏 , 不 孝 也 ; 不 可 磯 (矶) , 亦 不 孝 也 。
3.4. “Sebab di dalam Sanjak Kai Feng – Khai Hong, kesalahan orang tuanya kecil saja. Tetapi di dalam Xiao Pan – Siau Pwan, kesalahan orang tuanya itu besar. Maka kalau tidak juga menunjukkan penyesalan, itu berarti merenggangkan hubungan, sebaliknya kalau kesalahan orang tua tidak besar, tetapi sudah menggerutu, itu berarti si anak tidak menyukai orang tuanya. Merenggangkan hubungan itu berarti tidak berbakti, dan tidak menyukai itupun berarti tidak berbakti.”

孔 子 曰 : 舜 其 至 孝 矣 , 五 十 而 慕 。
3.5. “Kong Zi – Khong Cu bersabda, ‘Sungguh di puncak laku Bakti Raja Shun – Sun, sampai usia lima puluh tahun masih juga mengenang orang tuannya.”

宋 牼 將 (将) 之 楚 , 孟 子 遇 於 (于) 石 丘 。
4.1. Song Keng – Song King hendak ke negeri Chu – Cho bertemu dengan Meng Zi – Bing Cu di Shi Qiu – Sik Khiu.
曰 : 先 生 將 (将) 何 之 ?
4.2. (Meng Zi – Bing Cu) bertanya, “Tuan hendak kemana?”

曰 : 吾 聞 (闻) 秦 楚 構 (构) 兵 ,
我 將 (将) 見 (见) 楚 王 說 (说) 而 罷 (罢) 之 。
楚 王 不 悅 , 我 將 (将) 見 (见) 秦 王 說 (说) 而 罷 (罢) 之 ,
二 王 我 將 (将) 有 所 遇 焉 。
4.3. “Saya mendengar Negeri Qin – Chien dan Chu – Cho sedang berperang. Aku hendak menemui Raja Negeri Chu – Cho dan membujuknya. Kalau Raja Negeri Chu – Cho tidak menyukainya aku akan menemui Raja Negeri Qin – Chien untuk membujuknya pula. Satu di antara ke dua raja itu tentu akan ada salah seorang yang mau menurut.”

曰 : 軻 (轲) 也 請 (请) 無 (无) 問 (问) 其 詳 (详) ,
願 (愿) 聞 (闻) 其 指 。 說 (说) 之 將 (将) 何 如 ?
曰 : 我 將 (将) 言 其 不 利 也 。
4.4. “Ke – Khoo tidak ingin minta keterangan yang lengkap, hanya ingin mendengar bagaimana tuan akan membujuknya.” “Akan kukatakan bahwa hal itu tidak membawa keuntungan.” (Meng Zi – Bing Cu I A. 1)

曰 : 先 生 之 志 則 (则) 大 矣 , 先 生 之 號 (号) 則 (则) 不 可 。
先 生 以 利 說 (说) 秦 楚 之 王 , 秦 楚 之 王 悅 於 (于) 利 ,
以 罷 (罢) 三 軍 (军) 之 師 (师) ,
是 三 軍 (军) 之 士 樂 (乐) 罷 (罢) 而 悅 於 (于) 利 也 。
為 (为) 人 臣 者 懷 (怀) 利 以 事 其 君 ,
為 (为) 人 子 者 懷 (怀) 利 以 事 其 父 ,
為 (为) 人 弟 者 懷 (怀) 利 以 事 其 兄 。
是 君 臣 , 父 子 , 兄 弟 終 (终) 去 仁 義 (义) ,
懷 (怀) 利 以 相 接 , 然 而 不 亡 者 , 未 之 有 也 。
4.5. “Sungguh besar kemauan tuan, tetapi dasar alasan tuan tidak teguh. Kalau tuan hendak menggunakan alasan keuntungan untuk membicarakan dengan Raja Negeri Qin – Chien dan Chu – Cho, dan ternyata Raja Negeri Qin – Chien dan Chu – Cho suka dengan alasan keuntungan itu, maka panglima-panglima barisan dan perwira-perwira barisan juga akan suka dengan alasan keuntungan itu. Kalau sudah begitu, nanti orang yang menjadi pembantu hanya akan ingat keuntungan dalam mengabdi kepada pemimpin; yang menjadi anak, juga hanya akan ingat keuntungan saja dalam mengabdi kepada orang tua; yang menjadi adik, hanya akan ingat keuntungan saja dalam mengabdi kepada kakak. Akhirnya: pemimpin, pembantu, ayah, anak, kakak, adik semuanya akan membuang Cinta Kasih dan Kebenaran, dan hanya ingat keuntungan dalam perhubungannya. Setelah demikian, kalau tidak musna negerinya, itu belum pernah terjadi.

先 生 以 仁 義 (义) 說 (说) 秦 楚 之 王 ,
秦 楚 之 王 悅 於 (于) 仁 義 (义) , 而 罷 (罢) 三 軍 (军) 之 師 (师) ,
是 三 軍 之 士 樂 (乐) 罷 (罢) 而 悅 於 (于) 仁 義 (义) 也 。
為 (为) 人 臣 者 懷 (怀) 仁 義 (义) 以 事 其 君 ,
為 (为) 人 子 者 懷 (怀) 仁 義 (义) 以 事 其 父 ,
為 (为) 人 弟 者 懷 (怀) 仁 義 (义) 以 事 其 兄 ,
是 君 臣 , 父 子 , 兄 弟 去 利 ,
懷 (怀) 仁 義 (义) 以 相 接 也 ,
然 而 不 王 者 , 未 之 有 也 。 何 必 曰 利 ?
4.6. “Kalau tuan mengemukakan Cinta Kasih dan Kebenaran untuk berbicara dengan Raja Negeri Qin – Chien dan Chu – Cho, Raja Negeri Qin – Chien dan Chu – Cho akan suka kepada Cinta Kasih dan Kebenaran. Panglima-panglima dan perwira-perwira barisanpun akan selalu ingat Cinta Kasih dan Kebenaran dalam mengabdi kepada pemimpin, yang menjadi anak akan selalu ingat Cinta Kasih dan Kebenaran dalam mengabdi kepada orang tua; yang menjadi adikpun akan selalu ingat Cinta Kasih dan Kebenaran dalam melayani kakak. Maka : pemimpin, pembantu, ayah, anak, kakak, adik, semua akan menyisihkan keuntungan dan selalu ingat akan Cinta Kasih dan Kebenaran dalam perhubungannya. Dengan demikian, kalau tidak menjadi raja besar, itu belum pernah terjadi; mengapa akan membicarakan keuntungan saja?”

孟 子 居 鄒 (邹) , 季 任 為 (为) 任 處 (处) 守 ,
以 幣 (币) 交 , 受 之 而 不 報 (报) 。
處 (处) 於 (于) 平 陸 (陆) , 儲 (储) 子 為 (为) 相 ,
以 幣 (币) 交 , 受 之 而 不 報 (报) 。
5.1. Ketika Meng Zi – Bing Cu diam di kota Zou – Co, Ji Ren – Kwi Jiem mewakili kakaknya menjaga kota Ren – Jiem, ia mengirim bahan-bahan dari sutera. (Meng Zi – Bing Cu) menerimanya tanpa upacara terima kasih. Ketika diam di Ping Lu – Ping Liok, menteri Chu Zi – Thi Cu juga mengirim bahan-bahan dari sutera, dan (Meng Zi – Bing Cu) pun menerimanya tanpa upacara terima kasih.

他 日 , 由 鄒 (邹) 之 任 , 見 (见) 季 子 ;
由 平 陸 (陆) 之 齊 (齐) , 不 見 (见) 儲 (储) 子 。
屋 廬 (庐) 子 喜 曰 : 連 (连) 得 間 (间) 矣 。
5.2. Hari lain, (Meng Zi – Bing Cu) dari kota Zou – Co menuju Negeri Ren – Jiem, ia menemui Ji Zi – Kwi Cu (Untuk mengucapkan terima kasih). Tetapi ketika dari Ping Lu – Ping Liok ke negeri Qi – Cee, ia tidak menemui Chu Zi – Thi Cu. Melihat hal itu Wu Lu Zi – Ok Lo Cu dengan gembira berkata, “Kini ada bahan bertanya.”

問 (问) 曰 : 夫 子 之 任 , 見 (见) 季 子 ;
之 齊 (齐) , 不 見 (见) 儲 (储) 子 , 為 (为) 其 為 (为) 相 與 (与) ?
5.3. Ia bertanya, “Ketika di Negeri Ren – Jiem guru menemui Ji Zi – Kwi Cu, mengapa ketika di negeri Qi – Cee, guru tidak menemui Chu Zi – Thi Cu? Apakah karena dia hanya seorang menteri?”

曰 : 非 也 。 《書 (书)》 曰 : 享 多 儀 (仪) ,
儀 (仪) 不 及 物 曰 不 享 , 惟 不 役 志 於 (于) 享 。
5.4. “Bukan demikian! Dalam Kitab Shu Jing – Su King tertulis: Persembahan itu harus disertai adat istiadat; kalau tanpa adat, barang-barang itu tidak berarti apa-apa karena tidak disertai kemauan baik yang sungguh-sungguh, maka hilang pula maksud sebenarnya.” (Shu Jing – Su King V. 1. 2)

為 (为) 其 不 成 享 也 。
5.5. “Demikianlah semuanya itu karena persembahan tidak di sampaikan dengan cara yang semestinya.”

屋 廬 (庐) 子 悅 。 或 問 (问) 之 。
屋 廬 (庐) 子 曰 : 季 子 不 得 之 鄒 (邹) , 儲 (储) 子 得 之 平 陸 (陆) 。
5.6. Mendengar keterangan itu Wu Lu Zi – Ok Lo Cu gembira sekali. Ketika ada orang bertanya hal itu Wu Lu Zi – Ok Lo Cu menjawab, “Sebabnya ialah karena Ji Zi – Kwi Cu memang benar-benar tidak dapat datang sendiri ke Negeri Zou – Co; tetapi Chu Zi – Thi Cu sesungguhnya dapat datang sendiri ke Ping Lu – Ping Liok.”

淳 於 (于) 髡 曰 : 先 名 實 (实) 者 ,為 (为) 人 也 ;
後 (后) 名 實 (实) 者 , 自 為 (为) 也 。
夫 子 在 三 卿 之 中 , 名 實 (实) 未 加 於 (于) 上 下 而 去 之 ,
仁 者 固 如 此 乎 ?
6.1. Chun Yu Kun – Sun I Khun berkata, “Orang yang mengutamakan nama baik, ingin berbuat banyak bagi orang lain, orang yang membelakangkan nama baik, ingin berbuat banyak untuk diri sendiri. Guru sudah menjadi salah satu diantara tiga menteri kepala, tetapi sebelum nama baik guru dapat memberi faedah bagi fihak atasan maupun bawahan, mengapakah sudah hendak meletakkan jabatan? Apakah seorang yang berperi Cinta Kasih itu sedemikian kukuh?” (Meng Zi – Bing Cu IV A. 17)

孟 子 曰 : 居 下 位 , 不 以 賢 (贤) 事 不 肖 者 , 伯 夷 也 ;
五 就 湯 (汤) , 五 就 桀 者 , 伊 尹 也 ;
不 惡 (恶) 汙 (污) 君 , 不 辭 (辞) 小 官 者 , 柳 下 惠 也 。
三 子 者 不 同 道 , 其 趨 (趋) 壹 (一) 也 。
壹 (一) 者 何 也 ? 曰 : 仁 也 。 君 子 亦 仁 而 已 矣 , 何 必 同 ?
6.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Orang yang rela menjadi rakyat jelata karena tidak mau menjadi yang Bijaksana mengabdi kepada orang dungu, itulah Bo Yi – Pik I. lima kali bekerja kepada Raja Tang – Thong dan lima kali bekerja pada Raja Jie – Kiat, itulah Yi Yin – I Ien. Tidak menolak bekerja pada raja yang keji dan tidak menolak pangkat yang rendah, itulah Liu Xia Hui – Liu He Hwi. Ke tiga orang itu menempuh Jalan Suci yang nampaknya berlainan tetapi sesungguhnya di dalam hal yang satu. Apakah hal yang satu itu? Yakin : Cinta Kasih! Seorang Jun Zi – Kun Cu cukup dengan Cinta Kasih! Haruskah ia dengan satu cara saja?” (Meng Zi – Bing Cu V B. 1)

曰 : 魯 (鲁) 繆 公 之 時 (时) , 公 儀 (仪) 子 為 (为) 政 ,
子 柳 , 子 思 為 (为) 臣 , 魯 (鲁) 之 削 也 滋 甚 。
若 是 乎 , 賢 (贤) 者 之 無 (无) 益 於 (于) 國 (国) 也 !
6.3. “Pada jaman Rajamuda Mu – Bok dari Negeri Lu – Lo, Gong Yi Zi – Kong Gi Cu memegang kekuasaan pemerintahan; Zi Liu – Cu Liu dan Zi Si – Cu Su menjadi menterinya. Tetapi bahkan pada saat itu Negeri Lu – Lo sangat banyak kehilangan daerahnya. Apakah sedemikian tidak berguna orang-orang Bijaksana itu bagi negeri?”

曰 : 虞 不 用 百 里 奚 而 亡 , 秦 穆 公 用 之 而 霸 。
不 用 賢 (贤) 則 (则) 亡 , 削 何 可 得 與 (与) ?
6.4. “Raja Yu – Gi yang tidak mau menggunakan tenaga Bai Li Xi – Pik Li He, akhirnya musna negaranya. Rajamuda Mu – Bok dari Negeri Qin – Chien yang mau memakai tenaganya dapat menjadi rajamuda pemimpin. Yang tidak mau memakai tenaga orang-orang Bijaksana akan musna. Kalau hanya kehilangan beberapa daerahnya saja itu masih belum seberapa.” (Meng Zi – Bing Cu V A. 9)

曰 : 昔 者 王 豹 處 (处) 於 (于) 淇 , 而 河 西 善 謳 (讴) ;
緜 駒 (驹) 處 (处) 於 (于) 高 唐 , 而 齊 (齐) 右 善 歌 ;
華 (华) 周 , 杞 梁 之 妻 善 哭 其 夫 而 變 (变) 國 (国) 俗 。
有 諸 (诸) 內 , 必 形 諸 (诸) 外 。
為 (为) 其 事 而 無 (无) 其 功 者 , 髡 未 嘗 (尝) 覩 (睹) 之 也 。
是 故 無 (无) 賢 (贤) 者 也 ; 有 則 (则) 髡 必 識 (识) 之 。
6.5. “Dahulu ketika Wang Bao – Ong Pa tinggal di dekat Sungai Qi – Ki, penduduk di barat sungai lalu suka menyanyi dengan suara diputus-putus. Ketika Mian Ju – Bian Ki diam didaerah Gao Tang – Koo Tong, penduduk sebelah kanan Negeri Qi – Cee lalu suka menyanyi dengan suara dipanjang-panjangkan. Begitu pula isteri Hua Zhou – Hwa Ciu dan Qi Liang – Ki Liang, begitu baik dan menangisi suaminya (yang gugur dalam pertempuran) sehingga dapat mengubah kebiasaan orang senegeri. Demikianlah kalau memang di dalam mempunyai kecakapan, tentu akan mewujud di lahir, dan kalau ia mengerjakan sesuatu sampai tanpa berhasil, Kun – Khun belum pernah melihatnya. Kini teranglah, memang tidak ada orang Bijaksana itu. Kalau ada, tentu dapat Kun – Khun lihat sendiri dari hasil-hasil pekerjaannya.”

曰 : 孔 子 為 (为) 魯 (鲁) 司 寇 , 不 用 , 從 (从) 而 祭 ,
燔 肉 不 至 , 不 稅 冕 而 行 。
不 知 者 以 為 (为) 為 (为) 肉 也 ,
其 知 者 以 為 (为) 為 (为) 無 (无) 禮 (礼) 也 。
乃 孔 子 則 (则) 欲 以 微 罪 行 , 不 欲 為 (为) 苟 去 。
君 子 之 所 為 (为) , 眾 (众) 人 固 不 識 (识) 也 。
6.6. “Dahulu ketika Kong Zi – Khong Cu menjadi menteri Kehakiman di Negeri Lu – Lo, ternyata petunjuk-petunjuknya tidak dipakai oleh raja. Beliau menanti sampai tiba Upacara Sembahyang Besar (Dong Zhi – Tang Cik), ternyata beliau tidak diantari daging persembahan sembahyang; beliau tanpa membuka topi, pergi. Yang tidak mengerti, menyangka itu hanya persoalan daging saja, tetapi yang mengerti tahu bahwa raja sudah tidak berbuat Susila. Sebenarnya Kong Zi – Khong Cu memang menunggu adanya kesalahan kecil lalu pergi, dan tidak suka pergi tanpa alasan sama sekali. Perbuatan seorang Jun Zi – Kun Cu itu sering orang tidak dapat memahaminya.”

孟 子 曰 : 五 霸 者 , 三 王 之 罪 人 也 ;
今 之 諸 (诸) 侯 , 五 霸 之 罪 人 也 ;
今 之 大 夫 , 今 之 諸 (诸) 侯 之 罪 人 也 。
7.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “ke lima Rajamuda Pemimpin itu sesungguhnya telah berdosa kepada Raja Besar ke tiga Dinasti itu. Rajamuda-rajamuda yang sekarang ini telah berdosa kepada ke lima Rajamuda Pemimpin itu. Dan para pembesar- pembesar sekarang ini telah berdosa pula kepada rajamuda-rajamudanya.

天 子 適 (适) 諸 (诸) 侯 曰 巡 狩 ,
諸 (诸) 侯 朝 於 (于) 天 子 曰 述 職 (职) 。
春 省 耕 而 補 (补) 不 足 , 秋 省 斂 (敛) 而 助 不 給 (给) 。
入 其 疆 , 土 地 辟 , 田 野 治 , 養 (养) 老 尊 賢 (贤) ,
俊 傑 (杰) 在 位 , 則 (则) 有 慶 (庆) ; 慶 (庆) 以 地 。
入 其 疆 , 土 地 荒 蕪 (芜) , 遺 (遗) 老 失 賢 (贤) ,
掊 克 在 位 , 則 (则) 有 讓 (让) 。
壹 (一) 不 朝 , 則 (则) 貶 (贬) 其 爵 ; 再 不 朝 , 則 (则) 削 其 地 ;
三 不 朝 , 則 (则) 六 師 (师) 移 之 。
是 故 天 子 討 (讨) 而 不 伐 , 諸 (诸) 侯 伐 而 不 討 (讨) 。
五 霸 者 , 摟 (搂) 諸 (诸) 侯 以 伐 諸 (诸) 侯 者 也 ,
故 曰 : 五 霸 者 , 三 王 之 罪 人 也 。
7.2. “Kalau raja (tiap dua belas tahun) pergi ketempat rajamuda-rajamuda,itu dinamai pemeriksaan; dan kalau rajamuda itu (tiap enam tahun) menghadap ke istana raja, itu namanya laporan. Sudah menjadi kebiasaan pada waktu musim semi sawah-sawah diperiksa, dan yang kekurangan benih diberi bantuan; tiap musim rontok juga diadakan pemeriksaan untuk membantu yang hasil panennya kurang. Kalau raja datang diperbatasan negeri bagian, dan dilihat tanah-tanah baru telah dibuka, sawah-sawah telah dikerjakan, orang-orang yang tua mendapat pemeliharaan, orang-orang Bijaksana mendapat penghormatan, dan jabatan-jabatan diduduki oleh orang-orang cakap; maka rajamuda daerah itu diberi ganjaran berupa tambahan tanah. Kalau memasuki batas suatu negeri bagian, ternyata tanah ladang terbengkelai, orang-orang yang lanjut usia disia-siakan, orang-orang Bijaksana tidak diindahkan dan hanya pemungut-pemungut cukai menduduki jabatan; maka rajamuda daerah itu akan mendapat teguran.
Kalau (rajamuda itu) sekali tidak menghadap ke istana, dia akan diturunkan pangkatnya; kalau dua kali tidak menghadap ke istana, akan diambil sebagian tanahnya; dan kalau sampai tiga kali tidak menghadap ke istana, akan digerakkan balatentara untuk menghukumnya. Jadi raja hanya menjatuhkan hukuman, tetapi bukan yang melaksanakan hukuman itu. Rajamuda-rajamuda itu bertugas melaksanakan hukuman yang telah diputuskan itu, mereka tidak berhak menjatuhkan hukuman. Kelima Rajamuda pemimpin itu mengajak rajamuda-rajamuda lain untuk menghukum rajamuda yang dianggap bersalah; maka kukatakan bahwa Kelima Rajamuda Pemimpin itu telah berdosa kepada Raja Besar ketiga Dinasti itu.

五 霸 , 桓 公 為 (为) 盛 。
葵 丘 之 會 (会) 諸 (诸) 侯 束 牲 載 (载) 書 (书) 而 不 歃 血 。
初 命 曰 ,誅 (铢) 不 孝 ,無 (无) 易 樹 (树) 子 ,無 (无) 以 妾 為 (为) 妻 。
再 命 曰 , 尊 賢 (贤) 育 才 , 以 彰 有 德 。
三 命 曰 , 敬 老 慈 幼 , 無 (无) 忘 賓 (宾) 旅 。
四 命 曰 , 士 無 (无) 世 官 , 官 事 無 (无) 攝 (摄) ,
取 士 必 得 , 無 (无) 專 (专) 殺 (杀) 大 夫 。
五 命 曰 ,無 (无) 曲 防 ,無 (无) 遏 糴 (籴) ,無 (无) 有 封 而 不 告 。
曰 , 凡 我 同 盟 之 人 , 既 盟 之 後 (后) , 言 歸 (归) 於 (于) 好 。
今 之 諸 (诸) 侯 皆 犯 此 五 禁 ,
故 曰 , 今 之 諸 (诸) 侯 , 五 霸 之 罪 人 也 。
7.3. “Di antara ke lima Rajamuda Pemimpin itu Rajamuda Huan – Hwan (dari Negeri Qi – Cee) lah paling jaya. Ketika dia mengumpulkan rajamuda-rajamuda di Kui Qiu – Kwi Khiu untuk mengadakan perjanjian bersama, dia hanya membacakan Naskah Surat Perjanjian itu diatas hewan korban, dengan tanpa memoleskan darah hewan itu pada mulut rajamuda-rajamuda itu sebagai sumpah. Ayat pertama berbunyi : Hukuman mati bagi anak-anak yang tidak Berbakti, dilarang mengganti anak yang sudah ditetapkan sebagai penerus, dilarang mengangkat selir menjadi permaisuri. Ayat ke dua berbunyi: Hormati orang-orang Bijaksana, berilah kedudukan kepada yang cakap agar yang berkebajikan itu dimuliakan. Ayat ke tiga berbunyi: Hormatilah orang-orang yang tua, kasihilah anak-anak muda; dan janganlah menyukarkan tamu atau para pengembara. Ayat ke empat berbunyi: pangkat tidak boleh diturun-temurunkan. Pejabat Negara tidak boleh merangkap pangkat. Mengangkat seseorang harus yang tepat. Kepala daerah tidak boleh menghukum mati pembesar bawahannya. Ayat ke lima berbunyi: Dalam menyalurkan air di sawah-sawah tidak boleh berbuat curang. Dilarang melarang orang menjual hasil buminya kenegeri lain. Dilarang menaikkan pangkat tanpa memberi laporan dahulu. Ada kata-kata lain yang tercantum: semoga kita semua yang berjanji, selanjutnya dalam kata-kata dan perbuatan selalu baik-baik menepatinya. Tetapi rajamuda-rajamuda yang sekarang ini, semuanya melanggar lima peraturan tadi. Maka kukatakan Rajamuda- rajamuda yang sekarang ini sudah berdosa kepada Ke lima Rajamuda Pimpinan itu.

長 (长) 君 之 惡 (恶) 其 罪 小 , 逢 君 之 惡 (恶) 其 罪 大 。
今 之 大 夫 皆 逢 君 之 惡 (恶) ,
故 曰 , 今 之 大 夫 , 今 之 諸 (诸) 侯 之 罪 人 也 。
7.4. “Yang menuruti perbuatan jahat rajanya, dia berdosa sekalipun kecil. Tetapi yang bahkan mendorong rajanya berbuat jahat, dia besar dosanya. Para pembesar sekarang ini, semua mendorong rajanya berbuat jahat; maka kukatakan: Para pembesar sekarang ini berdosa kepada rajamuda-rajamuda itu.”

魯 (鲁) 欲 使 慎 子 為 (为) 將 (将) 軍 (军) 。
8.1. Negeri Lu – Lo hendak mengangkat Shen Zi – Sien Cu menjadi panglima perang.

孟 子 曰 : 不 教 民 而 用 之 , 謂 (谓) 之 殃 民 。
殃 民 者 , 不 容 於 (于) 堯 (尧) 舜 之 世 。
8.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tidak memberi pendidikan kepada rakyat lebih dahulu lalu menggunakannya (dalam peperangan), itu namanya mencelakakan rakyat. Yang mencelakakan rakyat, tidak akan dibiarkan begitu saja dalam jaman Yao – Giau dan Shun – Sun.

壹 (一) 戰 (战) 勝 (胜) 齊 (齐) , 遂 有 南 陽 (阳) , 然 且 不 可 。
8.3. “Meskipun dengan sekali perang dapat mengalahkan Negeri Qi – Cee dan menduduki Nan Yang – Lam Yang, itupun tetap tidak layak dilakukan.”
(Lun Yu – Lun Gi XIII. 30).

慎 子 勃 然 不 悅 曰 : 此 則 (则) 滑 釐 (厘) 所 不 識 (识) 也 。
8.4. Shen Zi – Sien Cu dengan berubah wajahnya dan tidak senang berkata, “Itulah hal yang Hua Li – Kut Li (Shen Zi – Sien Cu) tidak mengerti.”

曰 : 吾 明 告 子 。 天 子 之 地 方 千 里 ;
不 千 里 , 不 足 以 待 諸 (诸) 侯 。 諸 (诸) 侯 之 地 方 百 里 ;
不 百 里 , 不 足 以 守 宗 廟 (庙) 之 典 籍 。
8.5. “Aku hendak menjelaskan kepada tuan. Tanah seseorang raja ialah seribu Li – Li (1 Li – Li = ½ km) luasnya; kalau kurang dari seribu Li – Li (1 Li – Li = ½ km), tidak cukup untuk dapat membiayai penerimaan kepada rajamuda dan lain-lain. Tanah seorang rajamuda ialah seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km) luasnya, kalau kurang dari seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km), tidak cukup untuk dapat membiayai upacara sembahyang seperti yang tersebut dalam Kitab Adat-istiadat yang tersimpan dalam Miao – Bio leluhurnya.

周 公 之 封 於 (于) 魯 (鲁) ,為 (为) 方 百 里 也 ;
地 非 不 足 , 而 儉 (俭) 於 (于) 百 里 。
太 公 之 封 於 (于) 齊 (齐) 也 , 亦 為 (为) 方 百 里 也 ;
地 非 不 足 也 , 而 儉 (俭) 於 (于) 百 里 。
8.6. “Dahulu ketika Pangeran Zhou – Ciu diangkat sebagai kepala daerah Negeri Lu – Lo ini, juga hanya diberi tanah seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km). Itu bukan karena tanahnya tidak cukup, melainkan sudah seharusnya hanya seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km). Begitupun ketika (Jiang – Kiang) Tai Gong – Thai Kong diangkat sebagai kepala daerah di Negeri Qi – Cee, juga hanya diberi tanah seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km). Itupun bukan karena tanahnya tidak cukup, melainkan memang sudah seharusnya hanya seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km).

今 魯 (鲁) 方 百 里 者 五 , 子 以 為 (为) 有 王 者 作 ,
則 (则) 魯 (鲁) 在 所 損 (损) 乎 ? 在 所 益 乎 ?
8.7. “Kini Negeri Lu – Lo sudah mempunyai lima kali seratus Li – Li (1 Li – Li = ½ km); kalau ada seorang raja besar yang memerintah, kiranya kekuasaan Negeri Lu – Lo akan dikurangi atau ditambah?”

徒 取 諸 (诸) 彼 以 與 (与) 此 , 然 且 仁 者 不 為 (为) ,
況 於 (于) 殺 (杀) 人 以 求 之 乎 ?
8.8. “Meskipun dengan mudah dapat mengambil dan memberikan suatu negeri, seorang yang berperi Cinta Kasih tidak akan melakukannya. Apalagi kalau harus membunuh untuk mendapatkannya.

君 子 之 事 君 也 , 務 (务) 引 其 君 以 當 (当) 道 ,
志 於 (于) 仁 而 已 。
8.9. “Seorang Jun Zi – Kun Cu di dalam mengabdi kepada rajanya, ia hanya merasa bertugas membawa rajanya menempuh Jalan Suci, dan menunjukkan citanya kepada Cinta Kasih.”

孟 子 曰 : 今 之 事 君 者 皆 曰 :
我 能 為 (为) 君 辟 土 地 , 充 府 庫 (库) 。
今 之 所 謂 (谓) 良 臣 , 古 之 所 謂 (谓) 民 賊 (贼) 也 。
君 不 鄉 (乡) 道 , 不 志 於 (于) 仁 ,
而 求 富 之 , 是 富 桀 也 。
9.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang-orang yang kini mengabdi raja suka berkata ‘Aku sanggup meluaskan sawah ladang (milik raja), memenuhkan perbendaharaan dan gudang senjata.’ Demikianlah menteri-menteri yang dianggap pandai pada jaman ini, tetapi pada jaman dahulu mereka dianggap sebagai perampok atas rakyat. Terhadap seorang raja yang tidak bisa menempatkan diri dalam Jalan Suci, tidak menunjukkan cita kepada Cinta Kasih, tetapi mau membantunya kaya; itu seperti membantu kaya kepada Jie – Kiat. (Lun Yu – Lun Gi IV. 14).

我 能 為 (为) 君 約 (约) 與 (与) 國 (国) , 戰 (战) 必 克 。
今 之 所 謂 (谓) 良 臣 , 古 之 所 謂 (谓) 民 賊 (贼) 也 。
君 不 鄉 (乡) 道 , 不 志 於 (于) 仁 ,
而 求 為 (为) 之 強 戰 (战) , 是 輔 (辅) 桀 也 。
9.2. “(Ada pula yang berkata) ‘Aku dapat membantu rajaku berserikat dengan negeri-negeri lain sehingga tiap berperang beroleh kemenangan.’ Demikianlah menteri-menteri yang dianggap pandai pada jaman ini, tetapi pada jaman dahulu mereka dianggap sebagai perampok atas rakyat. Terhadap seorang raja yang tidak bisa menempatkan diri dalam Jalan Suci, tidak menunjukkan cita kepada Cinta Kasih, tetapi mau membantunya kuat di dalam peperangan, itu seperti membantu kuat kepada Jie – Kiat.

由 今 之 道 , 無 (无) 變 (变) 今 之 俗 ,
雖 (虽) 與 (与) 之 天 下 , 不 能 壹 (一) 朝 居 也 。
9.3. “(Kalau raja-raja itu) menurutkan cara-cara yang sekarang ini, tidak mau mengubah kebiasaan yang sekarang ini, biarpun berkuasa atas seluruh dunia ini, tidak akan dapat dia mempertahankan biar sepagian saja.”

白 圭 曰 : 吾 欲 二 十 而 取 壹 (一) , 何 如 ?
10.1. Bai Gui – Pik Kwi bertanya, “Aku hendak memungut pajak seperduapuluh bagian saja, bagaimana pendapat tuan?”

孟 子 曰 : 子 之 道 , 貉 道 也 。
10.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Jalan yang akan tuan tempuh itu seperti cara bangsa Mo – Bek.

萬 室 之 國 (国) , 壹 (一) 人 陶 , 則 (则) 可 乎 ?
曰 : 不 可 , 器 不 足 用 也 。
10.3. “Misalkan suatu Negara berpenduduk sepuluh ribu keluarga, dapatkah hanya seorang saja yang membuat barang-barang pecah belah?”
“Tidak dapat, itu tidak mencukupi!”

曰 : 夫 貉 , 五 穀 (谷) 不 生 , 惟 黍 生 之 ;
無 (无) 城 郭 , 宮 室 , 宗 廟 (庙) ,
祭 祀 之 禮 (礼) , 無 (无) 諸 (诸) 侯 幣 (币) 帛 饔 飧 ,
無 (无) 百 官 有 司 , 故 二 十 取 壹 (一) 而 足 也 。
10.4. “Di negeri Mo – Bek, lima macam biji-bijian itu tidak dapat tumbuh. Di sana hanya tumbuh sekoi, tidak ada kota-kota yang dilindungi benteng, tidak ada gedung-gedung besar, tidak ada Miao – Bio leluhur atau rumah-rumah ibadah serta upacaranya, tidak ada perjamuan-perjamuan untuk menerima rajamuda-rajamuda, dan tidak ada beratus jawatan beserta pegawainya. Maka dipungut pajak seperduapuluh penghasilan sudah mencukupi.

今 居 中 國 (国) , 去 人 倫 (论) , 無 (无) 君 子 , 如 之 何 其 可 也 ?
10.5. “Tetapi bagi yang di tengah negeri ini, kalau hal tata-upacara hubungan antara manusia yang sudah diadakan itu dihilangkan, pembesar-pembesar dihapuskan, bolehkah itu dilakukan?

陶 以 寡 , 且 不 可 以 為 (为) 國 (国) , 況 無 (无) 君 子 乎 ?
欲 輕 (轻) 之 於 (于) 堯 (尧) 舜 之 道 者 , 大 貉 小 貉 也 ;
欲 重 之 於 (于) 堯 (尧) 舜 之 道 者 , 大 桀 小 桀 也 。
10.6. “Kalau sampai kekurangan orang yang membuat periuk saja, itu sudah tidak dapat dinamai suatu Negara, apalagi kalau sampai tidak ada pembesarnya. Kalau hal perpajakan akan diperingan lebih dari yang dijalankan Yao – Giau dan Shun – Sun, itu akan menimbulkan terjadinya Negeri Mo – Bek besar atau Negeri Mo – Bek kecil. Kalau akan diperberat lebih yang dijalankan Yao – Giau dan Shun – Sun, itu juga akan menimbulkan terjadinya negeri yang dipimpin oleh Jie – Kiat, atau negeri yang dipimpin Jie – Kiat kecil.”

白 圭 曰 : 丹 之 治 水 也 愈 於 (于) 禹 。
11.1. Bai Gui – Pik Kwi berkata, “Cara Dan – Tan (Bai Gui – Pik Kwi) dalam mengatur air lebih baik dari Raja Yu – I.”

孟 子 曰 : 子 過 (过) 矣 。 禹 之 治 水 , 水 之 道 也 。
11.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tuan sungguh salah! Yu – I dalam mengatur air menurutkan hukum-hukum air.

是 故 禹 以 四 海 為 (为) 壑 ,
今 吾 子 以 鄰 (邻) 國 (国) 為 (为) 壑 。
11.3. “Maka Yu – I menjadikan ke empat lautan sebagai tempat menerima air. Tetapi kini tuan menggunakan Negara tetangga sebagai tempat menerima air.

水 逆 行 謂 (谓) 之 洚 水 , 洚 水 者 ,
洪 水 也 , 仁 人 之 所 惡 (恶) 也 。 吾 子 過 (过) 矣 。
11.4. “Air, bila terhalang alirannya akan meluap-luap dan menimbulkan banjir. Inilah hal yang dibenci seorang yang berperi Cinta Kasih; maka tuan sungguh salah!”
(Meng Zi – Bing Cu III B. 9/3).

孟 子 曰 : 君 子 不 亮 ,惡 (恶) 乎 執 ?
12.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang Jun Zi – Kun Cu bila tidak mempunyai keyakinan benar, bagaimana ia mempunyai pendirian teguh?”

魯 (鲁) 欲 使 樂 (乐) 正 子 為 (为) 政 。
孟 子 曰 : 吾 聞 (闻) 之 , 喜 而 不 寐 。
13.1. Rajamuda Negeri Lu – Lo hendak menyuruh Yue Zheng Zi – Gak Cing Cu memangku jabatan.
Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ketika aku mendengarnya, aku sungguh girang sampai tidak bisa tidur.” (Meng Zi – Bing Cu VII B. 25)

公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 :樂 (乐) 正 子 強 (强) 乎 ? 曰 : 否 。
有 知 慮 (虑) 乎 ? 曰 : 否 。
多 聞 (闻) 識 (识) 乎 ? 曰 : 否 。
13.2. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Cukup kuatkah Yue Zheng Zi – Gak Cing Cu untuk itu?” “Tidak!”
“Pandaikah ia memberi nasehat?” “Tidak!”
“Banyak pengetahuankah ia?” “Tidak!”

然 則 (则) 奚 為 (为) 喜 而 不 寐 ?
13.3. “Kalau begitu mengapa guru begitu girang sampai tidak bisa tidur?”

曰 : 其 為 (为) 人 也 好 善 。
13.4. “Dia seorang yang menyukai Kebaikan!”

好 善 足 乎 ?
13.5. “Menyukai Kebaikan, sudah cukupkah itu?”

曰 : 好 善 優 (优) 於 (于) 天 下 , 而 況 魯 (鲁) 國 (国) 乎 ?
13.6. “Yang menyukai Kebaikan, akan dapat mengatasi hal-hal sedunia, jangankan hanya sebuah Negeri Lu – Lo.

夫 苟 好 善 ,
則 (则) 四 海 之 內 皆 將 (将) 輕 (轻) 千 里 而 來 (来) 告 之 以 善 。
13.7. “Kalau (pembesar) memang suka akan Kebaikan, orang-orang di tempat penjuru lautan, niscaya menganggap ringan jarak ribuan Li – Li (1 Li – Li = ½ km) untuk
datang menyampaikan pikiran-pikiran yang baik.

夫 苟 不 好 善 , 則 (则) 人 將 (将) 曰 :
訑 訑 , 予 既 已 知 之 矣 。
訑 訑 之 聲 (声) 音 顏 (颜) 色 , 距 人 於 (于) 千 里 之 外 ,
士 止 於 (于) 千 里 之 外 ,
則 (则) 讒 (谗) 諂 (谄) 面 諛 (谀) 之 人 至 矣 。
與 (与) 讒 (谗) 諂 (谄) 面 諛 (谀) 之 人 居 , 國 (国) 欲 治 , 可 得 乎 ?
13.8. “Sebaliknya kalau tidak menyukai Kebaikan, orang-orang akan berkata, ‘Lihatlah, betapa angkuhnya; dikiranya dirinya sudah tahu tentang segala!’ Kata-kata dan wajah yang angkuh itu akan menyebabkan orang-orang yang tidak menyukai hal semacam itu menetap di tempat-tempat yang jauhnya beribu Li – Li (1 Li – Li = ½ km) dari situ. Kalau para Siswa menjauhkan diri ribuan Li – Li (1 Li – Li = ½ km) jauhnya, kaum penghianat, penghasut, dan penjilat akan datang ke dekatnya. Bilamana seorang menteri hidup dikitari kaum penghianat, penghasut dan penjilat, bagaimana dapat berhasil mengatur beres Negara?”

陳 (陈) 子 曰 : 古 之 君 子 何 如 則 (则) 仕 ?
14.1. Chen Zi – Tien Cu bertanya, “Mengapa Jun Zi – Kun Cu jaman dahulu itu mau memangku jabatan?” (Meng Zi – Bing Cu V B. 4/7; II B. 3)

孟 子 曰 : 所 就 三 , 所 去 三 。
14.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, ‘Ada tiga hal yang menyebabkan mereka memangku jabatan, dan ada tiga hal yang menyebabkan mereka pergi.

迎 之 致 敬 以 有 禮 (礼) ;
言 , 將 (将) 行 其 言 也 , 則 (则) 就 之 。
禮 (礼) 貌 未 衰 , 言 弗 行 也 , 則 (则) 去 之 。
14.3. “Kalau ia disambut dengan hormat dan dengan Kesusilaan, dan merasa kata-katanya akan dapat dilaksanakan, maka ia mau memangku jabatan. Tetapi, meskipun ia tetap dihormati, kalau ternyata kata-katanya tidak dilaksanakan ia akan pergi.

其 次 , 雖 (虽) 未 行 其 言 也 ,
迎 之 致 敬 以 有 禮 (礼) , 則 (则) 就 之 。
禮 (礼) 貌 衰 , 則 (则) 去 之 。
14.4. “Yang ke dua, biarpun ia merasa kata-katanya tidak akan dapat dilaksanakan, tetapi karena disambut dengan hormat, mungkin ia mau juga memangku jabatan. Tetapi kalau tidak diperlakukan dengan hormat lagi, ia akan pergi.

其 下 , 朝 不 食 , 夕 不 食 ,
飢 (饥) 餓 (饿) 不 能 出 門 (门) 戶 ,
君 聞 (闻) 之 , 曰 : 吾 大 者 不 能 行 其 道 ,
又 不 能 從 (从) 其 言 也 ,
使 飢 (饥) 餓 (饿) 於 (于) 我 土 地 , 吾 恥 (耻) 之 。
周 之 , 亦 可 受 也 , 免 死 而 已 矣 。
14.5. Yang terakhir, ialah karena pagi tidak bisa makan, sore tidak bisa makan, ia menanggung lapar sehingga tidak bisa ke luar rumah. Lalu ada pembesar yang mendengar dan berkata, ‘Aku sebagai pembesarnya, meskipun tidak bisa melaksanakan Jalan Suci dan tidak dapat menurut kata-katanya; tetapi membiarkannya kelaparan di tanahku, aku sungguh malu!’ Kemudian kalau dia mau menolongnya, orang itu mungkin juga mau menerima; tetapi hanya sekedar untuk tidak mati.”

孟 子 曰 : 舜 發 (发) 於 于 畎 畝 (亩) 之 中 ,
傅 說 (说) 舉 (举) 於 (于) 版 築 (筑) 之 間 (间) ,
膠 (胶) 鬲 舉 (举) 於 (于) 魚 (鱼) 鹽 (盐) 之 中 ,
管 夷 吾 舉 (举) 於 (于) 士 ,
孫 (孙) 叔 敖 舉 (举) 於 (于) 海 , 百 里 奚 舉 (举) 於 (于) 市 。
15.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Shun – Sun menjadi orang besar, mulai dari bekerja di tengah sawah. Fu Yue – Hu Wat ketika diangkat, ia sedang mengerjakan dinding rumahnya. Jiao Ge – Kau Kik ketika diangkat, ia sedang berdagang ikan dan garam. Guan Yi Wu – Kwan I Go ketika diangkat, ia masih di penjara. Sun Shu Ao – Sun Siok Go ketika diangkat, ia sedang mengasingkan diri di suatu tepi laut. Bai Li Xi – Pik Li Hee ketika diangkat, ia sedang di pasar. (Shu Jing – Su King IV. 7)

故 天 將 (将) 降 大 任 於 (于) 是 人 也 , 必 先 苦 其 心 志 ,
勞 (劳) 其 筋 骨 , 餓 (饿) 其 體 (体) 膚 (肤) ,
空 乏 其 身 , 行 拂 亂 (乱) 其 所 為 (为) ,
所 以 動 (动) 心 忍 性 , 曾 益 其 所 不 能 。
15.2. “Begitulah kalau Tian – Thian YME hendak menjadikan seseorang besar, lebih dahulu disengsarakan batinnya, dipayahkan urat dan tulangnya, dilaparkan badan kulitnya, dimiskinkan sehingga tidak punya apa-apa, dan digagalkan segala usahanya. Maka dengan demikian digerakkan hatinya, diteguhkan Watak Sejatinya, dan bertambah pengertiannya tentang hal-hal yang ia tidak mampu.

人 恒 過 , 然 後 (后) 能 改 ;
困 於 (于) 心 , 衡 於 慮 (虑) , 而 後 (后) 作 ;
徵 於 (于) 色 , 發 (发) 於 (于) 聲 (声) , 而 後 (后) 喻 。
15.3. “Kalau orang selalu menderita, ia tentu akan dapat memperbaiki kesalahannya. Kalau orang sudah banyak menderita dalam hatinya, dan menanggung kesukaran dalam fikirannya, baharulan ia akan bertindak benar-benar. (Begitupun dalam berbicara) kalau sudah disertai wajah yang sungguh dan suara yang tegas, baharulah orang mau mengerti.

入 則 (则) 無 (无) 法 家 拂 士 ,
出 則 (则) 無 (无) 敵 (敌) 國 (国) 外 患 者 , 國 (国) 恒 亡 。
15.4. “(Juga dalam suatu Negara) kalau di dalam tidak ada para ahli hukum dan penasehat, dan di luar tidak ada Negara musuh atau bencana-bencana lainnya; Negara itu akan mengalami kemusnaan.

然 後 (后) 知 生 於 (于) 憂 患 而 死 於 (于) 安 樂 (乐) 也 。
15.5. “Jadi tahulah kita bahwa yang hidup itu berasal dari kepedihan dan penderitaan, dan yang binasa itu karena hanya mau senang gembira saja.”
(Meng Zi – Bing Cu VII A. 18)

孟 子 曰 : 教 亦 多 術 (术) 矣 , 予 不 屑 之 教 誨 (诲) 也 者 ,
是 亦 教 誨 (诲) 之 而 已 矣 。
16.1. “Meng Zi – Bing Cu berkata, “Hal mendidik itu banyak caranya. Biarpun aku tidak mau memberinya pengajaran, itu sudah berarti memberi pengajaran juga.”


孟 子

MENG ZI – BING CU


VII

盡 (尽) 心

Jin Xin – Cien Siem

歐 陽 子 文

Bratayana Ongkowijaya, SE, XDS

2012


孟 子 – (BING CU)


JILID VII A

盡 (尽) 心《上》

Jin Xin (Shang) – Cien Siem (Siang)

孟 子 曰 : 盡 (尽) 其 心 者 , 知 其 性 也 。
知 其 性 , 則 (则) 知 天 矣 。
1.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Yang benar-benar dapat menyelami Hati, akan mengenal Watak Sejatinya; yang mengenal Watak Sejatinya akan mengenal Tian – Thian YME.

存 其 心 , 養 (养) 其 性 , 所 以 事 天 也 。
1.2. “Menjaga Hati, merawat Watak Sejati, demikianlah mengabdi kepada Tian – Thian YME.

殀 (夭) 壽 (寿) 不 貳 (贰) ,
修 身 以 俟 之 , 所 以 立 命 也 。
1.3. “Tentang usia pendek atau panjang, jangan bimbangkan. Siaplah dengan membina diri. Demikianlah menegakkan firman.” (Zhong Yong – Tiong Yong U. 1)

孟 子 曰 : 莫 非 命 也 ,
順 (顺) 受 其 正 。
2.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tiada sesuatu yang bukan karena Firman, maka terimalah itu dengan taat di dalam kelurusan.

是 故 知 命 者 不 立 乎 巖 (岩) 牆 (墙) 之 下 。
2.2. “Maka orang yang mengenal Firman, tidak akan berdiri di bawah tembok yang sudah miring retak.

盡 (尽) 其 道 而 死 者 , 正 命 也 。
2.3. “Orang yang sungguh-sungguh sepenuh hati menempuh Jalan Suci lalu mati, ia lurus di dalam Firman.

桎 梏 死 者 , 非 正 命 也 。
2.4. “Mati dengan kaki tangan diborgol, itu tidak lurus di dalam Firman.

孟 子 曰 : 求 則 (则) 得 之 , 舍 則 (则) 失 之 ,
是 求 有 益 於 (于) 得 也 , 求 在 我 者 也 。
3.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Carilah dan engkau akan mendapatkannya. Sia-siakanlah, dan engkau akan kehilangan. Inilah mencari yang berfaedah untuk didapatkan, dan carilah itu di dalam diri.

求 之 有 道 , 得 之 有 命 ,
是 求 無 (无) 益 於 (于) 得 也 , 求 在 外 者 也 。
3.2. “Carilah dengan Jalan Suci, akan hasilnya berserahlah kepada Firman. Inilah mencari yang tidak terlalu berfaedah untuk didapatkan, dan carilah itu di luar diri.”

孟 子 曰 : 萬 (万) 物 皆 備 (备) 於 (于) 我 矣 。
4.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Berlaksa benda tersedia lengkap di dalam diri.

反 身 而 誠 (诚) , 樂 (乐) 莫 大 焉 。
4.2. “Kalau memeriksa diri ternyata penuh Iman, sesungguhnya tiada kebahagiaan yang lebih besar dari ini.

強 (强) 恕 而 行 , 求 仁 莫 近 焉 。
4.3. “Sekuat diri laksanakanlah Tepasarira, untuk mendapatkan Cinta Kasih tiada yang lebih dekat dari ini!”

孟 子 曰 : 行 之 而 不 著 焉 , 習 (习) 矣 而 不 察 焉 ,
終 (终) 身 由 之 而 不 知 其 道 者 , 眾 (众) 也 。
5.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Menjalankan tetapi tidak mengerti maksudnya; berkebiasaan tetapi tidak mau memeriksa, sepanjang hidup mengikuti tetapi tidak menganal Jalan Suci, begitulah kebanyakan orang.” (Lun Yu – Lun Gi VIII. 9)

孟 子 曰 : 人 不 可 以 無 恥 (耻) 。
無 恥 (耻) 之 恥 (耻) , 無 恥 (耻) 矣 。
6.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang tidak boleh tidak tahu malu. Malu bila tidak tahu malu, menjadikan orang tidak menanggung malu.”

孟 子 曰 : 恥 (耻) 之 於 (于) 人 大 矣 。
7.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Rasa malu itu besar artinya bagi manusia.
(Lun Yu – Lun Gi XIV. 1)

為 (为) 機 (机) 變 (变) 之 巧 者 ,
無 (无) 所 用 恥 (耻) 焉 。
7.2. “Kalau orang bangga dapat berbuat muslihat dan licin, itulah karena tidak menggunakan rasa malunya.

不 恥 (耻) 不 若 人 , 何 若 人 有 ?
7.3. “Yang tidak mempunyai rasa malu, tidak layak sebagai manusia, dalam hal apa ia layak sebagai manusia?”

孟 子 曰 : 古 之 賢 (贤) 王 好 善 而 忘 勢 。
8.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Raja-raja Bijaksana jaman dahulu itu begitu menyukai Kebaikan sehingga melupakan kekuasaannya.

古 之 賢 (贤) 士 何 獨 (独) 不 然 ? 樂 (乐) 其 道 而 忘 人 之 勢 ,
故 王 公 不 致 敬 盡 (尽) 禮 (礼) , 則 (则) 不 得 亟 見 (见) 之 。
8.2. “Orang-orang Bijaksana jaman dahulu, tidakkah demikian juga? Mereka begitu menyukai Jalan Suci, sehingga melupakan kekuasaan orang. Maka raja atau rajamuda yang tidak sungguh-sungguh menjalankan Kesusilaan, tidak dapat sering menjumpainya.

見 (见) 且 由 不 得 亟 , 而 況 得 而 臣 之 乎 ?
8.3. “Kalau untuk sering berjumpa saja tidak dapat, bagaimana dapat menjadikan mereka sebagai menterinya?”

孟 子 謂 (谓) 宋 句 踐 (践) 曰 : 子 好 遊 (游) 乎 ?
吾 語 (语) 子 遊 (游) 。
9.1. Meng Zi – Bing Cu berkata kepada Song Gou Jian – Song Ko Cian, “Tuan suka mengembara, bukan? Kuberitahu bagaimana sebaiknya tuan mengembara.

人 知 之 , 亦 囂 (嚣) 囂 (嚣) ; 人 不 知 , 亦 囂 (嚣) 囂 (嚣)。
9.2. “Kalau orang mau mengerti, haruslah merasa puas; kalau orang tidak mau mengerti, haruslah merasa puas pula.

曰 : 何 如 斯 可 以 囂 (嚣) 囂 (嚣) 矣 ?
曰 : 尊 德 樂 義 (义) , 則 (则) 可 以 囂 (嚣) 囂 (嚣) 矣 。
9.3. “Bagaimana agar dapat selalu merasa puas? Junjunglah Kebajikan, berbahagialah di dalam Kebenaran; dengan demikian tuan akan selalu merasa puas.

故 士 窮 (穷) 不 失 義 (义) , 達 (达) 不 離 (离) 道 。
9.4. “Maka seorang Siswa itu biarpun miskin tidak kehilangan Kebenaran; kalau berhasil, iapun tidak mau terpisah dari Jalan Suci.

窮 (穷) 不 失 義 (义) , 故 士 得 己 焉 ;
達 (达) 不 離 (离) 道 , 故 民 不 失 望 焉 。
9.5. “Miskin tidak kehilangan Kebenaran, maka seorang Siswa dapat menjaga kehormatan diri. Berhasil tidak mau terpisah dengan Jalan Suci, maka rakyat tidak sampai kehilangan harap.

古 之 人 , 得 志 , 澤 (泽) 加 於 (于) 民 ;
不 得 志 , 修 身 見 (见) 於 (于) 世 。
窮 (穷) 則 (则) 獨 (独) 善 其 身 ,
達 (达) 則 (则) 兼 善 天 下 。
9.6. “Maka orang-orang jaman dahulu, bila berhasil cita-citanya, ia dapat memberi faedah bagi rakyat; kalau tidak berhasil cita-citanya, ia membina diri memandang dunia. Pada waktu miskin ia seorang diri menjadikan dirinya baik, pada waktu berhasil ia bersama menjadikan dunia baik.

孟 子 曰 : 待 文 王 而 後 (后) 興 (兴) 者 , 凡 民 也 。
若 夫 豪 傑 (杰) 之 士 , 雖 (虽) 無 (无) 文 王 猶 (犹) 興 (兴) 。
10.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Menunggu (orang sebagai) Raja Wen – Bun baru bangun, itulah sifat rakyat kebanyakan; tetapi seorang Siswa yang teguh, biarpun tidak ada Raja Wen – Bun ia tetap bangun.”

孟 子 曰 : 附 之 以 韓 (韩) 魏 之 家 ,
如 其 自 視 (视) 欿 然 , 則 (则) 過 (过) 人 遠 (远) 矣 。
11.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang-orang dari keluarga Han – Han dan Wei – Gwi yang kaya-raya itu, kalau tidak membanggakan miliknya, niscaya jauh dapat mendahului orang lain.”

孟 子 曰 : 以 佚 道 使 民 , 雖 (虽) 勞 (劳) 不 怨 。
以 生 道 殺 (杀) 民 , 雖 (虽) 死 不 怨 殺 (杀) 者 。
12.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau berlandaskan Jalan Suci menyuruh rakyat, biarpun berjerih payah tidak akan menggerutu. Kalau untuk mengembangkan Jalan Suci, rakyat harus berkorban, biarpun mati rakyat tidak akan menggerutu.
(Lun Yu – Lun Gi XX. 2).

孟 子 曰 : 霸 者 之 民 驩 虞 如 也 ,
王 者 之 民 , 皞 皞 如 也 。
13.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Rakyat yang dipimpin oleh seorang rajamuda pemimpin, akan nampak giat dan gembira. Rakyat yang dipimpin oleh seorang Raja Suci, akan nampak damai-tenteram.

殺 (杀) 之 而 不 怨 , 利 之 而 不 庸 ,
民 日 遷 (迁) 善 而 不 知 為 (为) 之 者 。
13.2. “Biarpun berkorban tidak menggerutu, biarpun mendapat keuntungan tidak menganggap itu luar biasa. Rakyat kian hari kian baik tanpa mengetahui siapa pendorongnya.

夫 君 子 所 過 (过) 者 化 , 所 存 者 神 ,
上 下 與 (与) 天 地 同 流 , 豈 (岂) 曰 小 補 (补) 之 哉 ?
13.3. “Maka di manapun seorang Jun Zi – Kun Cu lewat, ia akan membawa perubahan, karena Tian – Thian telah menjaganya: pengaruhnya mengalir di atas, di bawah, di antara langit dan bumi. Masakan itu dapat dinamakan hanya sekedar tambal sulam?”

孟 子 曰 : 仁 言 不 如 仁 聲 (声) 之 入 人 深 也 。
14.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kata-kata yang bersifat Cinta Kasih, tidak sebanding dengan nama yang berperi Cinta Kasih meresap ke sanubari manusia.

善 政 , 不 如 善 教 之 得 民 也 。
14.2. “Pemerintahan yang baik tidak sebanding dengan pendidikan yang baik untuk mendapatkan rakyat. (Lun Yu – Lun Gi 11: 3).
善 政 , 民 畏 之 ; 善 教 , 民 愛 之 。
善 政 得 民 財 (财) , 善 教 得 民 心 。
14.3. “Pemerintahan yang baik dapat menjadikan rakyat takut, tetapi pendidikan yang baik akan dapat menjadikan rakyat mencintainya. Pemerintahan yang baik dapat memperoleh harta rakyat. Pendidikan yang baik dapat memperoleh hati rakyat.”

孟 子 曰 : 人 之 所 不 學 (学) 而 能 者 , 其 良 能 也 ;
所 不 慮 (虑) 而 知 者 , 其 良 知 也 。
15.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kemampuan yang dimiliki orang dengan tanpa belajar, disebut kemampuan asli (Liang Neng – Liang Ling). Pengertian yang dimiliki orang dengan tanpa belajar, disebut pengertian asli (Liang Zhi – Liang Ti).

孩 提 之 童 無 (无) 不 知 愛 其 親 (亲) 者 ,
及 其 長 (长) 也 , 無 (无) 不 知 敬 其 兄 也 。
15.2. “Anak-anak yang didukung tidak ada yang tidak mengerti/mencintai orang tuanya dan setelah besar tidak ada yang tidak mengerti harus hormat kepada kakaknya.

親 (亲) 親 (亲) , 仁 也 ; 敬 長 (长) , 義 (义) 也 ;
無 (无) 他 , 達 (达) 之 天 下 也 。
15.3. “Mencintai orang tua itulah Cinta Kasih, dan hormat kepada yang lebih tua itulah Kebenaran. Tidak dapat dipungkiri, memang itulah kenyataan yang ada di dunia.” (Zhong Yong – Tiong Yong U. 1).

孟 子 曰 : 舜 之 居 深 山 之 中 , 與 (与) 木 石 居 ,
與 (与) 鹿 豕 遊 (游) ,
其 所 以 異 (异) 於 (于) 深 山 之 野 人 者 幾 (几) 希 ;
及 其 聞 (闻) 壹 (一) 善 言 , 見 (见) 壹 (一) 善 行 ,
若 決 江 河 , 沛 然 莫 之 能 禦 (御) 也 。
16.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ketika Shun – Sun diam jauh di pegunungan, tiap hari hanya berhadapan dengan pohon-pohon dan batu, bermain dengan kijang dan babi. Dalam keadaan demikian, dengan orang-orang desa yang diam jauh di pegunungan itu, apa bedanya? Hanya saja, sekali mendengar suatu kata yang baik, sekali melihat perbuatan yang baik; ia lalu seperti aliran sungai bengawan yang segera menjebol tebing-tebingnya dan tidak dapat ditahan lagi.”

孟 子 曰 : 無 (无) 為 (为) 其 所 不 為 (为) ,
無 (无) 欲 其 所 不 欲 , 如 此 而 已 矣 。
17.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Jangan lakukan apa yang tidak patut dilakukan dan jangan inginkan apa yang tidak patut diinginkan. Ini sudah cukup.”

孟 子 曰 : 人 之 有 德 , 慧 , 術 (术) , 知 者 , 恒 存 乎 疢 疾 。
18.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang yang luas Kebajikannya dan Bijaksana dalam bekerja; ia tentu sudah banyak memanggung derita dan kesukaran.
(Meng Zi – Bing Cu VIB. 15).

獨 (独) 孤 臣 孽 子 , 其 操 心 也 危 ,
其 慮 (虑) 患 也 深 , 故 達 (达) 。
18.2. “Maka menteri-menteri yang terpencil dan anak-anak yang disia-siakan, karena mereka selalu dirundung bahaya sehingga selalu harus memikirkan kesukarannya dalam-dalam, banyaklah diantaranya yang berhasil.”

孟 子 曰 : 有 事 君 人 者 , 事 是 君 則 (则) 為 (为) 容 悅 者 也 。
19.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ada orang yang mengabdi kepada raja, mengabdinya itu hanya untuk mendapatkan kesenangan.

有 安 社 稷 臣 者 , 以 安 社 稷 為 (为) 悅 者 也 。
19.2. “Ada menteri yang berusaha menyentausakan negerinya; kalau negerinya sentausa itulah menjadi kesenangannya.

有 天 民 者 , 達 (达) 可 行 於 (于) 天 下 而 後 (后) 行 之 者 也 。
19.3. “Ada pula yang merasa dirinya sebagai rakyat Tian – Thian YME. Bila ia yakin dengan memangku jabatan itu, dapat melaksanakan cita-citanya di dunia, ia baru mau memangku jabatan. (Meng Zi – Bing Cu V A. 7/5).

有 大 人 者 , 正 己 而 物 正 者 也 。
19.4. “Tetapi ada pula orang besar yang meluruskan diri dan dapat meluruskan segenap perkara.”

孟 子 曰 : 君 子 有 三 樂 (乐) , 而 王 天 下 不 與 (与) 存 焉 。
20.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “seorang Jun Zi – Kun Cu mempunyai tiga kesukaan, dan hal menjadi raja dunia itu tidak termasuk diantaranya.

父 母 俱 存 , 兄 弟 無 (无) 故 , 壹 (一) 樂 (乐) 也 。
20.2. “Ayah bunda dalam sehat, kakak adik tiada perselisihan, itulah kesukaannya yang pertama.

仰 不 愧 於 (于) 天 , 俯 不 怍 於 (于) 人 , 二 樂 (乐) 也 。
20.3. “Perbuatannya, menengadah tidak usah malu kepada Tian – Thian YME, menunduk tidak usah merah muka kepada manusia, itulah kesukaannya yang ke dua.

得 天 下 英 才 而 教 育 之 , 三 樂 (乐) 也 。
20.4. “Mendapatkan orang yang rajin pandai untuk dididik, itulah kesukaannya yang ke tiga.

君 子 有 三 樂 (乐) , 而 王 天 下 不 與 (于) 存 焉 。
20.5. “Seorang Jun Zi – Kun Cu mempunyai tiga kesukaan, dan hal menjadi raja dunia itu tidak termasuk di antaranya.”

孟 子 曰 : 廣 (广) 土 眾 (众) 民 ,
君 子 欲 之 , 所 樂 (乐) 不 存 焉 。
21.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tanah luas dan penduduk padat itu diinginkan seorang Jun Zi – Kun Cu; tetapi, itu bukan hal yang dipandang benar-benar membahagiakan.

中 天 下 而 立 , 定 四 海 之 民 ,
君 子 樂 (乐) 之 , 所 性 不 存 焉 。
21.2. “Dapat berdiri teguh di tengah dunia dan memberi damai kepada rakyat di empat penjuru lautan, itu membahagiakan seorang Jun Zi – Kun Cu; tetapi, itu bukan kebahagiaan tertinggi bagi Watak Sejatinya.

君 子 所 性 , 雖 (虽) 大 行 不 加 焉 ,
雖 (虽) 窮 (穷) 居 不 損 (损) 焉 , 分 定 故 也 。
21.3. “Yang di dalam Watak Sejati seorang Jun Zi – Kun Cu ialah yang tidak bertambah oleh kebesaran dan tidak rusak oleh kemiskinan; karena dialah takdir yang dikaruniakan (Tian – Thian YME).

君 子 所 性 , 仁 , 義 (义) , 禮 (礼) , 智 , 根 於 (于) 心 ,
其 生 色 也 , 睟 然 見 (见) 於 (于) 面 , 盎 於 (于) 背 ,
施 於 (于) 四 體 (体) , 四 體 (体) 不 言 而 喻 。
21.4. “Yang di dalam Watak Sejati seorang Jun Zi – Kun Cu ialah Cinta Kasih, Kebenaran, Kesusilaan dan Kebijaksanaan. Inilah yang berakar di dalam hati, tumbuh dan meraga, membawa cahaya mulia pada wajah, memenuhi punggung sampai ke empat anggauta badan. Keempat anggauta badan dengan tanpa kata-kata dapat mengerti sendiri.” (Da Xue – Thai Hak VI. 4)

孟 子 曰 : 伯 夷 辟 紂 (纣) , 居 北 海 之 濱 (滨) ,
聞 (闻) 文 王 作 興 (兴) 曰 : 盍 歸 (归) 乎 來 (来) !
吾 聞 (闻) 西 伯 善 養 (养) 老 者 。
太 公 辟 紂 (纣) , 居 東 (东) 海 之 濱 (滨) ,
聞 (闻) 文 王 作 興 曰 : 盍 歸 (归) 乎 來 (来) !
吾 聞 (闻) 西 伯 善 養 (养) 老 者 。
天 下 有 善 養 (养) 老 , 則 (则) 仁 人 以 為 (为) 己 歸 (归) 矣 。
22.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Bo Yi – Pik I menyingkiri Raja Zhou – Tiu, berdiam di pantai Laut Utara. Ketika mendengar Raja Wen – Bun memerintah, hatinya tertegak dan berkata, ‘Mengapa tidak datang kepadanya, kudengar pangeran Barat itu baik-baik memelihara orang tua.’ Tai Gong – Thai Kong menyingkiri Raja Zhou – Tiu, berdiam di pantai Laut Timur. Ketika mendengar Raja Wen – Bun memerintah, hatinya tertegak dan berkata, ‘Mengapa tidak datang kepadanya, kudengar pangeran Barat itu baik-baik memelihara orang tua.’ Kalau di dunia sekarang ini ada (raja) yang dapat baik-baik memelihara orang tua, niscaya orang-orang yang berperi Cinta Kasih akan datang kepadanya. (Meng Zi – Bing Cu IV A. 13).

五 畝 (亩) 之 宅 , 樹 (树) 牆 (墙) 下 以 桑 ,
匹 婦 (妇) 蠶 (蚕) 之 , 則 (则) 老 者 足 以 衣 帛 矣 。
五 母 雞 (鸡) , 二 母 彘 , 無 (无) 失 其 時 (时) ,
老 者 足 以 無 (无) 失 肉 矣 。
百 畝 (亩) 之 田 ,匹 夫 耕 之 ,八 口 之 家 足 以 無 (无) 飢 (饥) 矣 。
22.2. “Keluarga yang mempunyai lima Mu – Bau (1 Mu – Bau = 1/6 Acre = 0,0667 Ha) sawah diwajibkan menanam pohon besar, agar istrinya dapat memelihara ulat sutera, sehingga mereka yang sudah tua mendapat cukup pakaian dari sutera. Tiap keluarga disuruh memelihara (sedikitnya) lima ekor induk ayam dan dua ekor induk babi, yang harus dirawat baik-baik, sehingga orang yang sudah tua mendapat cukup daging. Tiap petani diberi seratus Mu – Bau (1 Mu – Bau = 1/6 Acre = 0,0667 Ha) sawah yang harus dikerjakan baik-baik, sehingga keluarganya yang terdiri dari delapan orang tidak sampai kelaparan. (Meng Zi – Bing Cu 1 A. 3/4).

所 謂 (谓) 西 伯 善 養 (养) 老 者 ,制 其 田 里 ,教 之 樹 (树) 畜 ,
導 (导) 其 妻 子 使 養 (养) 其 老 。
五 十 非 帛 不 煖 (暖) , 七 十 非 肉 不 飽 (饱) 。
不 煖 (暖) 不 飽 (饱) , 謂 (谓) 之 凍 (冻) 餒 (馁) 。
文 王 之 民 無 (无) 凍 (冻) 餒 (馁) 之 老 者 , 此 之 謂 (谓) 也 。
22.3. “Yang dikatakan bahwa pangeran Barat baik-baik memelihara orang tua ialah dapat mengatur sawah-sawah dan kampung-kampung, mengajar rakyat bertanam dan beternak, bagaimana memimpin anak isteri agar dapat memelihara orang tua. Orang yang sudah berusia lima puluh tahun kalau tidak mengenakan pakaian sutera tidak dapat merasa hangat, yang sudah berusia tujuh puluh tahun kalau tidak makan dengan daging tidak dapat kenyang. Orang yang tidak dapat merasa hangat dan kenyang, dinamakan kedinginan dan kelaparan. Di antara rakyat Raja Wen – Bun, tiada orang tua yang kedinginan dan kelaparan. Demikianlah yang dimaksudkan.”

孟 子 曰 : 易 其 田 疇 (畴) , 薄 其 稅 斂 (敛) , 民 可 使 富 也 。
23.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Atur baik-baiklah sawah-sawah dan kebun-kebun, ringankanlah pajak-pajak, dengan demikian rakyat akan berkecukupan.

食 之 以 時 (时) , 用 之 以 禮 (礼) , 財 (财) 不 可 勝 (胜) 用 也 。
23.2. “Makan hendaklah pada waktunya, memakai sesuatu hendaklah menurut Kesusilaan, dan harta jangan dihambur-hamburkan.

民 非 水 火 不 生 活 , 昏 暮 叩 人 之 門 (门) 戶 求 水 火 ,
無 (无) 弗 與 (于) 者 , 至 足 矣 。
聖 (圣) 人 治 天 下 , 使 有 菽 粟 如 水 火 。
菽 粟 如 水 火 , 而 民 焉 有 不 仁 者 乎 ?
23.3. “Rakyat tanpa air dan api takkan hidup. Biarpun begitu kalau tengah malam ada orang mengetuk pintu meminta air atau api, semua orang masih dapat memberi karena di dalam hal ini mereka berkecukupan. (Meng Zi – Bing Cu 1A. 7/20-22).
Seorang Nabi dalam mengatur dunia, ia berusaha supaya persediaan kacang-kacangan dan padi-padian cukup seperti air dan api. Kalau kacang-kacangan dan padi-padian cukup seperti air dan api, masakan ada rakyat yang tidak berperi Cinta Kasih?”

孟 子 曰 : 孔 子 登 東 (冻) 山 而 小 魯 (鲁) ,
登 泰 山 而 小 天 下 ,
故 觀 (观) 於 (于) 海 者 難 (难) 為 (为) 水 ,
遊 (游) 於 (于) 聖 (圣) 人 之 門 (门) 者 難 (难) 為 (为) 言 。
24.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ketika Kong Zi – Khong Cu naik ke gunung Dong Shan – Tong San, nampak kecillah Negeri Lu – Lo; ketika naik ke gunung Tai – Thai, nampak kecillah dunia ini. Siapa yang telah melihat lautan, akan tahu betapa sedikit jumlah air di sungai-sungai. Yang telah memasuki Pintu Gerbang Nabi, akan tahu betapa kecil kata-kata yang biasa itu.

觀 (观) 水 有 術 (术) , 必 觀 (观) 其 瀾 (澜) 。
日 月 有 明 , 容 光 必 照 焉 。
24.2. “Ada cara memandang air, lihatlah buih-buih di dalam gelombangnya. Matahari dan bulan mempunyai terang, maka dimana tembus cahaya akan disinarinya.

流 水 之 為 (为) 物 也 , 不 盈 科 不 行 ;
君 子 之 志 於 (于) 道 也 , 不 成 章 不 達 (达) 。
24.3. “Seperti air mengalir sesuatu, kalau belum penuh akan mengalir ke situ terus. Begitupun seorang Jun Zi – Kun Cu bercita hidup di dalam Jalan Suci, kalau belum sempurna seperti yang diajarkan belum dapat dinamakan berhasil.”

孟 子 曰 : 雞 (鸡) 鳴 而 起 , 孳 孳 為 (为) 善 者 , 舜 之 徒 也 。
25.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang yang sejak ayam berkokok, bangun dan sungguh-sungguh berbuat Kebaikan, dia boleh disebut penganut Shun – Sun.

雞 (鸡) 鳴 而 起 , 孳 孳 為 (为) 利 者 , 蹠 (跖) 之 徒 也 。
25.2. “Orang yang sejak ayam berkokok, bangun dan memburu keuntungan sendiri, dia boleh disebut penganut Zhi – Cik. (Meng Zi – Bing Cu III B. 10/3).

欲 知 舜 與 (与) 蹠 (跖) 之 分 ,無 (无) 他 , 利 與 (与) 善 之 間 (间) 也 。
25.3. “Kalau ingin tahu bedanya Shun – Sun dan Zhi – Cik, tiada lain hanya antara hal keuntungan sendiri dan Kebaikan.”

孟 子 曰 : 楊 (杨) 子 取 為 (为) 我 ,
拔 壹 (一) 毛 而 利 天 下 , 不 為 (为) 也 。
26.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Yang Zi – Yang Cu mengajar orang mengutamakan diri sendiri; biar hanya dengan mencabut sehelai rambutnya sudah dapat menguntungkan dunia, ia tidak mau melaksanakan. (Meng Zi – Bing Cu III B. 9/9).

墨 子 兼 愛 , 摩 頂 (顶) 放 踵 利 天 下 ,為 (为) 之 。
26.2. “Mo Zi – Bik Cu mengerjakan cinta yang menyeluruh sama, biar harus kerja keras sehingga rambut di kepala sampai betis tergosok habis, asal menguntungkan dunia, akan dikerjakannya. (Meng Zi – Bing Cu III A. 5; III B. 9/9).

子 莫 執 (执) 中 , 執 (执) 中 為 (为) 近 之 ,
執 (执) 中 無 (无) 權 (权) , 猶 (犹) 執 (执) 壹 (一) 也 。
26.3. “Zi Mo – Cu Bok memegang sikap tengah. Memegang sikap tengah ini nampaknya sudah mendekati Kebenaran, tetapi kalau memagang sikap tengah tanpa mempertimbangkan keadaan, maka dengan yang memegang satu haluan tadi sama saja.

所 惡 (恶) 執 (执) 壹 (一) 者 ,為 (为) 其 賊 (贼) 道 也 ,
舉 (举) 壹 (一) 而 廢 (废) 百 也 。
26.4. Mengapa aku benci sikap memegang satu haluan semacam itu? Tidak lain karena dapat merusak Jalan Suci, yaitu hanya melihat satu hal saja dan mengabaikan seratus hal yang lain.”

孟 子 曰 : 飢 (饥) 者 甘 食 , 渴 者 甘 飲 (饮) ,
是 未 得 飲 (饮) 食 之 正 也 , 飢 (饥) 渴 害 之 也 。
27.1. Meng Zi – Bing Cu berkat, “Orang yang lapar puas dengan segala makanan, yang haus puas dengan segala minuman. Hal itu bukan karena ia dapat merasakan makanan atau minuman itu benar-benar, melainkan ia sudah dirusak oleh lapar dan hausnya.

豈 (岂) 惟 口 腹 有 飢 (饥) 渴 之 害 ? 人 心 亦 皆 有 害 。
27.2. “Hanya mulut dan perut orang sajakah dapat dirusak lapar dan haus? Hati orang pun dapat dirusak secara itu. (Meng Zi – Bing Cu II A: 1/11).

人 能 無 (无) 以 飢 (饥) 渴 之 害 為 (为) 心 害 ,
則 (则) 不 及 人 不 為 (为) 憂 (忧) 矣 。
27.3. Kalau orang dapat membebaskan diri dari pengaruh lapar dan haus, ia tidak akan sedih hanya karena tidak dapat sama dengan orang lain.”

孟 子 曰 : 柳 下 惠 不 以 三 公 易 其 介 。
28.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Liu Xia Hui – Liu He Hwi tidak berubah sikap biar tiga kali diangkat sebagai pejabat tertinggi dalam pemerintahan.”
(Meng Zi – Bing Cu II A. 9; V B. 1/3,5; VI B. 6/2)

孟 子 曰 : 有 為 (为) 者 辟 若 掘 井 ,
掘 井 九 軔 (轫) 而 不 及 泉 , 猶 (犹) 為 (为) 棄 (弃) 井 也 。
29.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Usaha seseorang itu dapat diumpamakan seperti orang membuat sumur. Meski sumur itu sudah digali sampai Sembilan Ren (1 Ren = 1 depa = 4 hasta = 6 kaki, 1 kaki = 12 inci = 0,304 m), kalau belum juga mencapai sumbernya, pekerjaan itu sia-sia belaka.”

孟 子 曰 : 堯 (尧) 舜 , 性 之 也 ;
湯 (汤) 武 , 身 之 也 ; 五 霸 , 假 之 也 。
30.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Raja Yao – Giau dan Shun – Sun dipimpin oleh Watak Sejatinya; Raja Tang – Thong dan Raja Wu – Bu dipimpin oleh pendidikan diri; sedang Ke lima Rajamuda Pemimpin itu hanya berbuat palsu.
(Meng Zi – Bing Cu VII B. 33).

久 假 而 不 歸 (归) ,惡 (恶) 知 其 非 有 也 。
30.2. “Bahkan karena kepalsuannya itu berlarut-larut tanpa disadari kembali, sampai-sampai mereka sendiri tidak tahu.”

公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 : 伊 尹 曰 : 予 不 狎 於 (于) 不 順 (顺) ,
放 太 甲 於 (于) 桐 , 民 大 悅 。
太 甲 賢 (贤) , 又 反 之 , 民 大 悅 。
31.1. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio berkata, “Dahulu Yi Yin – I Ien berkata, ‘Aku tidak tahan melihat dia yang tidak patuh itu.’ Tai Jia – Thai Kak lalu dihukum buang di daerah Tong – Tong. Rakyat sangat gembira oleh karenanya. Setelah Tai Jia – Thai Kak berubah Bijaksana lalu dikembalikan ke kedudukannya; rakyat pun sangat gembira pula. (Meng Zi – Bing Cu V A. 6/5; Shu Jing – Su King IV. 5A).

賢 (贤) 者 之 為 (为) 人 臣 也 ,
其 君 不 賢 (贤) , 則 (则) 固 可 放 與 (与) ?
31.2. “Kalau seorang Bijaksana menjadi menteri seorang raja, bolehkah ia menghukum buang rajanya yang tidak Bijaksana?”

孟 子 曰 : 有 伊 尹 之 志 , 則 (则) 可 ;
無 (无) 伊 尹 之 志 , 則 (则) 篡 也 。
31.3. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Kalau mempunyai cita seperti Yi Yin – I Ien boleh saja, tetapi kalau tidak mempunyai cita seperti Yi Yin – I Ien, terang itu merebut kedudukan.”

公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 : 《詩 (诗)》 曰 : 不 素 餐 兮 。
君 子 之 不 耕 而 食 , 何 也 ?
32.1. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio berkata, “Di dalam Kitab Sanjak tertulis, ‘Tidak inginkan makan Cuma-Cuma.’ Kalau ada seorang Jun Zi – Kun Cu yang tidak bertanam, tetapi mendapat makan, bagaimana itu?
(Meng Zi – Bing Cu III B. 4; Shi Jing – Si King I. 9. 6).

孟 子 曰 : 君 子 居 是 國 (国) 也 ,
其 君 用 之 , 則 (则) 安 富 尊 榮 ;
其 子 弟 從 (从) 之 , 則 (则) 孝 弟 忠 信 。
不 素 餐 兮 , 孰 大 於 (于) 是 ?
32.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Bila seorang Jun Zi – Kun Cu berdiam di suatu negeri, lalu digunakan nasehat-nasehatnya oleh seorang raja; akan dapat membawa Negara itu damai dan makmur, mulia dan termasyur. Kalau diturut oleh para muda, mereka akan bisa Berbakti, Rendah hati, Satya, dan Dapat Dipercaya. Adakah contoh lain yang lebih besar tentang orang yang tidak inginkan makan Cuma-Cuma?”

王 子 墊 (垫) 問 (问) 曰 : 士 何 事 ?
33.1. Putra raja (Qi – Cee) yang bernama Dian – Tiam bertanya, “Apakah yang dikerjakan para Siswa itu?”

孟 子 曰 : 尚 志 。
33.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Meninggikan cita-citanya.”

曰 : 何 謂 (谓) 尚 志 ? 曰 : 仁 義 (义) 而 已 矣 。
殺 (杀) 壹 (一) 無 (无) 罪 非 仁 也 , 非 其 有 而 取 之 非 義 (义) 也 。
居 惡 (恶) 在 ? 仁 是 也 ; 路 惡 (恶) 在 ? 義 (义) 是 也 。
居 仁 由 義 (义) , 大 人 之 事 備 (备) 矣 。
33.3. “Apakah arti meninggikan cita-cita itu?”
“Hanya Cinta Kasih dan Kebenaran tujuannya. Membunuh orang yang tidak berdosa itu perbuatan tidak berperi Cinta Kasih. Merampas milik orang itu pebuatan yang tidak berdasar Kebenaran. Ia hendak berdiam di mana? Di dalam Cinta Kasih! Hendak jalan di mana? Di dalam Kebenaran. Mendiami Cinta Kasih, menjalankan Kebenaran, inilah lengkapnya usaha seorang besar.”

孟 子 曰 : 仲 子 , 不 義 (义) 與 (与) 之 齊 (齐) 國 (国) 而 弗 受 ,
人 皆 信 之 , 是 舍 簞 (箪) 食 豆 羹 之 義 (义) 也 。
人 莫 大 焉 亡 親 (亲) 戚 君 臣 上 下 。
以 其 小 者 信 其 大 者 , 奚 可 哉 ?
34.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Chen Zhong Zi – Tien Tiong Cu menganggap, ia ditawari Negeri Qi – Cee tidak berlandaskan Kebenaran, maka ia menolak. Orang-orang menganggap ia benar-benar Dapat Dipercaya. Tetapi sesungguhnya ‘Kebenaran’ yang dijalani itu tidak lebih seperti orang yang menolak pemberian sebakul nasi atau semangkuk sayur. Tidak ada kesalahan yang lebih besar daripada mengingkari hubungan orang tua dan keluarga, hubungan antara raja dan menteri, hubungan atasan dan bawahan. Maka kalau hanya mempunyai ‘kebaikan kecil’ bagaimana dapat disebut orang yang sungguh Dapat Dipercaya untuk perkara besar?” (Meng Zi – Bing Cu III B. 10).

桃 應 (应) 問 (问) 曰 : 舜 為 (为) 天 子 , 皋 陶 為 (为) 士 ,
瞽 瞍 殺 (杀) 人 , 則 (则) 如 之 何 ?
35.1. Tao Ying – Thiau Ing bertanya, “Ketika Shun – Sun menjadi raja, Gao Yao – Koo Yau menjadi menteri kehakiman. Umpama Gu Sou – Ko So membunuh orang, apa yang harus dilakukan?”

孟 子 曰 : 執 (执) 之 而 已 矣 。
35.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Dia harus memegang teguh tugasnya.”

然 則 (则) 舜 不 禁 與 (与) 。
35.3. “Apakah Shun – Sun tidak akan melarangnya?”

曰 : 夫 舜 惡 (恶) 得 而 禁 之 ? 夫 有 所 受 之 也 。
35.4. “Bagaimana Shun – Sun dapat melarangnya? Bukankah itu hukum yang sudah diterimanya?”

然 則 (则) 舜 如 之 何 ?
35.5. “Lalu, apa akan dilakukan Shun – Sun?”

曰 : 舜 視 (视) 棄 (弃) 天 下 猶 (犹) 棄 (弃) 敝 蹝 (屣) 也 。
竊 (窃) 負 (负) 而 逃 , 遵 海 濱 (滨) 而 處 (处) ,
終 (终) 身 訢 然 , 樂 (乐) 而 忘 天 下 。
35.6. “Shun – Sun memandang hal melepaskan kebesaran dunia ini seperti melepas terompah rusak, maka ia akan diam-diam mendukung ayahnya melarikan diri, lalu berdiam di tepi laut sepanjang hidupnya dan dengan gembira melupakan kebesaran duniawinya.”

孟 子 自 范 之 齊 (齐) , 望 見 (见) 齊 (齐) 王 之 子 。
喟 然 歎 (叹) 曰 : 居 移 氣 (气) , 養 (养) 移 體 (体) , 大 哉 居 乎 !
夫 非 盡 (尽) 人 之 子 與 (与) ?
36.1. Meng Zi – Bing Cu dari kota Fan – Hwan ke Negeri Qi – Cee; dari jauh melihat putera Raja Qi – Cee. Ia dengan menghela napas berkata, “Kedudukan itu sungguh dapat mengubah wibawa seseorang seperti pemeliharaan dapat menguatkan tubuh. Sungguh besar pengaruh kedudukan. Tidakkah kita ini juga sama-sama anak manusia?”

孟 子 曰 : 王 子 宮 室 , 車 (车) 馬 (马) , 衣 服 多 與 (与) 人 同 ,
而 王 子 若 彼 者 , 其 居 使 之 然 也 ;
況 居 天 下 之 廣 (广) 居 者 乎 ?
36.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Adapun istana, kereta, kuda dan pakaian yang dipakai anak raja itu dengan yang dipakai orang lain hampir bersamaan saja. Kalau anak raja itu bisa kelihatan begitu lain, ialah karena kedudukannya. Alangkah lebih-lebih gemilangnya seseorang yang dapat mendiami ‘Rumah Luasnya Dunia’ itu. (Meng Zi – Bing Cu III B. 2/3).

魯 (鲁) 君 之 宋 , 呼 於 (于) 垤 澤 (泽) 之 門 (门) 。
守 者 曰 : 此 非 吾 君 也 , 何 其 聲 (声) 之 似 我 君 也 ?
此 無 (无) 他 , 居 相 似 也 。
36.3. Begitu pula ketika Raja Negeri Lu – Lo pergi ke Negeri Song – Song; setelah sampai di pintu Die Ze – Tiat Tik, ia berseru kepada penjaga pintu. Mendengar seruan itu, penjaga pintu berkata ‘Dia bukan rajaku, mengapa suaranya juga seperti rajaku?’ Ini juga tidak lain karena mereka berkedudukan sama.”

孟 子 曰 : 食 而 弗 愛 (爱) , 豕 交 之 也 ;
愛 (爱) 而 不 敬 , 獸 (兽) 畜 之 也 。
37.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Memberi makan tanpa mencintai itu ialah seperti memperlakukan babi. Mencintai dengan tanpa menghormati, itu ialah seperti memperlakukan hewan piaraan.

恭 敬 者 , 幣 (币) 之 未 將 (将) 者 也 。
37.2. “Laku hormat dan mengindahkan itu harus ada sebelum menyampaikan sesuatu.

恭 敬 而 無 (无) 實 (实) , 君 子 不 可 虛 (虚) 拘 。
37.3. “Laku hormat dan mengindahkan itu kalau tidak dengan kesungguhan, seorang Jun Zi – Kun Cu tidak mau menerima.”

孟 子 曰 : 形 色 , 天 性 也 ;
惟 聖 (圣) 人 然 後 (后) 可 以 踐 (践) 形 。
38.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Tiap bagian tubuh beserta peranannya telah diberi sifat-sifat asli oleh Tian – Thian YME. Tetapi hanya seorang Nabi dapat menggunakan semuanya itu dengan sempurna.”

齊 (齐) 宣 王 欲 短 喪 (丧) 。
公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 :
為 (为) 朞 (期) 之 喪 (丧) , 猶 (犹) 愈 於 (于) 已 乎 ?
39.1. Raja Xuan – Swan dari Negeri Qi – Cee ingin memperpendek masa berkabungnya. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio berkata, “Kalau dapat berkabung satu tahun kiranya sudah lebih baik daripada tidak sama sekali.”
(Lun Yu – Lun Gi XVII. 21).

孟 子 曰 : 是 猶 (犹) 或 紾 其 兄 之 臂 ,
子 謂 (谓) 之 姑 徐 徐 雲 (云) 爾 (尔) , 亦 教 之 孝 弟 而 已 矣 。
39.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Nasehatmu ini seperti ada orang yang memutar tangan kakaknya, lalu kau nasehati, ‘Lakukanlah perlahan-lahan!’ Kalau hendak membagi pendidikan, suruhlah Berbakti dan Rendah Hati; itulah yang sebaik-baiknya.”

王 子 有 其 母 死 者 ,
其 傅 為 (为) 之 請 (请) 數 (数) 月 之 喪 (丧) 。
公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 : 若 此 者 何 如 也 ?
39.3. Ketika itu ada salah seorang putera raja kematian ibunya, maka gurunya memintakan ijin boleh berkabung biar hanya beberapa bulan.
Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Bagaimanakah hal ini?”

曰 : 是 欲 終 (终) 之 而 不 可 得 也 。
雖 (虽) 加 壹 (一) 日 愈 於 (于) 已 ,
謂 (谓) 夫 莫 之 禁 而 弗 為 (为) 者 也 。
39.4. “Dia sesungguhnya ingin berkabung penuh tetapi tidak diijinkan. Biar dia hanya berkabung satu hari, itu sudah cukup baik. Aku hanya mencela orang yang tidak dilarang tetapi tidak mau melakukan.”

孟 子 曰 : 君 子 之 所 以 教 者 五 :
40.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, Seorang Jun Zi – Kun Cu mempunyai lima macam cara mengajar.

有 如 時 (时) 雨 化 之 者 ,
40.2. Ada kalanya ia memberi pelajaran seperti menanam pada saat musim hujan,

有 成 德 者 ,
40.3. Ada kalanya ia menyempurnakan Kebajikan muridnya,

有 達 (达) 財 财 者 ,
40.4. Ada kalanya ia membantu perkembangan bakat muridnya,

有 答 問 (问) 者 ,
40.5. Ada kalanya ia bersoal jawab,

有 私 淑 艾 者 。
40.6. Ada kalanya ia membangkitkan usaha murid itu sendiri.

此 五 者 , 君 子 之 所 以 教 也 。
40.7. “Demikianlah lima macam cara seorang Jun Zi – Kun Cu memberi pelajaran.”

公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 : 道 則 (则) 高 矣 , 美 矣 ,
宜 若 登 天 然 , 似 不 可 及 也 ;
何 不 使 彼 為 (为) 可 幾 (几) 及 而 日 孳 孳 也 ?
41.1. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Jalan Suci itu sesungguhnya sangat tinggi dan indah, tetapi untuk mencapainya ialah seperti memanjat langit dan kira-kira tidak akan dapat tercapai. Mengapakah tidak mau merendahkan agar tiap pelajar dapat merasa sanggup dan melatihnya setiap hari?”

孟 子 曰 : 大 匠 不 為 (为) 拙 工 改 廢 (废) 繩 (绳) 墨 ,
羿 不 為 (为) 拙 射 變 (变) 其 彀 率 。
41.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang tukang yang pandai tidak akan mengubah atau menghapuskan tali ukurannya hanya karena ada tukang yang bodoh. Yi – Gee juga tidak akan mengubah cara mementang busurnya hanya karena ada pemanah bodoh.

君 子 引 而 不 發 (发) , 躍 (跃) 如 也 。
中 道 而 立 , 能 者 從 (从) 之 。
41.3. “Seorang Jun Zi – Kun Cu mengajar seperti orang mengajar memanah, busur dipentang penuh, anak panah tidak dilepaskan tetapi sudah nampak akan meluncur. Dia hanya tegak tepat di Jalan Suci dan orang yang mampu akan mengikutinya.”

孟 子 曰 : 天 下 有 道 , 以 道 殉 身 ;
天 下 無 (无) 道 , 以 身 殉 道 。
42.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau dunia di dalam Jalan Suci, muncullah bersama dengan Jalan Suci; kalau dunia ingkar dari Jalan Suci, berkuburlah bersama dengan Jalan Suci.

未 聞 (闻) 以 道 殉 乎 人 者 也 。
42.2. “Belum pernah terdengar seorang yang sedia berkubur bersama Jalan Suci, mau begitu saja menurut kehendak orang.”

公 都 子 曰 : 滕 更 之 在 門 (门) 也 , 若 在 所 禮 (礼) 。
而 不 答 , 何 也 ?
43.1. Gong Du Zi – Kong To Cu bertanya, “Teng Geng – Ting King sudah menganut ajaran guru, seharusnya dia diperlakukan sepantasnya. Mengapa guru tidak mau menjawab pertanyaannya?”

孟 子 曰 : 挾 (挟) 貴 (贵) 而 問 (问) ,
挾 (挟) 賢 (贤) 而 問 (问) , 挾 (挟) 長 (长) 而 問 (问) ,
挾 (挟) 有 勳 (勋) 勞 (劳) 而 問 (问) ,
挾 (挟) 故 而 問 (问) , 皆 所 不 答 也 。 滕 更 有 二 焉 。
43.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Orang yang di dalam bertanya mengandalkan kedudukan, di dalam bertanya mengandalkan kepandaian, di dalam bertanya mengandalkan usia, di dalam bertanya mengandalkan jasa, di dalam bertanya mengandalkan lamanya hubungan, aku tidak akan menjawab. Teng Geng – Ting King mempunyai dua cacat dalam hal ini.” (Meng Zi – Bing Cu VI B. 2/6,7).

孟 子 曰 : 於 (于) 不 可 已 而 已 者 , 無 (无) 所 不 已 。
於 (于) 所 厚 者 薄 , 無 (无) 所 不 薄 也 。
44.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Apa yang seharusnya tidak dihentikan tetapi dihentikan, niscaya tiada yang tidak dihentikan. Apa yang seharusnya diberi penuh perhatian tetapi diremehkan, niscaya tiada yang tidak diremehkan.

其 進 (进) 銳 (锐) 者 , 其 退 速 。
44.2. Dan orang yang terlalu terburu nafsu, niscaya akan cepat mundur pula.”

孟 子 曰 : 君 子 之 於 (于) 物 也 , 愛 (爱) 之 而 弗 仁 ;
於 (于) 民 也 , 仁 之 而 弗 親 (亲) 。
45.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang Jun Zi – Kun Cu kepada benda-benda dapat menyayangi tetapi tidak dapat berperi Cinta Kasih kepadanya. Kepada rakyat, ia dapat berperi Cinta Kasih tetapi tidak dapat seperti kepada orang tuanya.
(Zhong Yong – Tiong Yong XIX. 12).

親 (亲) 親 (亲) 而 仁 民 , 仁 民 而 愛 (爱) 物 。
45.2. “Yang mencintai orang tuanya akan dapat berperi Cinta Kasih kepada rakyat, dan yang berperi Cinta Kasih kepada rakyat akan dapat menyayangi benda-benda.”

孟 子 曰 : 知 者 無 (无) 不 知 也 ,
當 (当) 務 (务) 之 為 (为) 急 。
46.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Bagi orang yang pandai tiada hal yang tidak dapat di fahami, tetapi ia harus mengutamakan yang paling penting.
(Lun Yu – Lun Gi XII. 22).

仁 者 無 (无) 不 愛 (爱) 也 ,
急 親 (亲) 賢 (贤) 之 為 (为) 務 (务) 。
46.2. “Bagi orang yang berperi Cinta Kasih tiada yang tidak disayangi, tetapi mencintai orang-orang Bijaksana itulah yang terpenting.

堯 (尧) 舜 之 知 而 不 遍 物 ,
急 先 務 (务) 也 。
46.3. “Kepandaian Yao – Giau dan Shun – Sun tidak mencukupi seluruh perkara, melainkan terbatas pada hal-hal yang terpenting.

堯 (尧) 舜 之 仁 不 遍 愛 (爱) 人 ,
急 親 (亲) 賢 (贤) 也 。
46.4. “Cinta Kasih Yao – Giau dan Shun – Sun tidak menyeluruh sama di dalam menyayangi semua orang, tetapi yang terutama ialah mencintai orang-orang Bijaksana.

不 能 三 年 之 喪 (丧) , 而 緦 (缌) , 小 功 之 察 ;
放 飯 (饭) 流 歠 , 而 問 (问) 無 (无) 齒 (齿) 決 ,
是 之 謂 (谓) 不 知 務 务 。
46.5. “Kalau orang tidak sanggup berkabung selama tiga tahun, tetapi dapat mengurus perkara-perkara kecil dalam perlengkapan sembahyang (selama tiga sampai lima bulan) itulah seperti orang yang mengeduk nasi (banyak-banyak) dan makan secara rakus tetapi bertanya-tanya hal tidak baiknya orang makan menggerogoti tulang. Inilah yang dinamai tidak mengetahui yang penting.


孟 子 – (BING CU)


JILID VII B

盡 (尽) 心《下》

Jin Xin (Xia) – Cien Siem (He)

孟 子 曰 : 不 仁 哉 , 梁 惠 王 也 ?
仁 者 以 其 所 愛 (爱) 及 其 所 不 愛 (爱) ,
不 仁 者 以 其 所 不 愛 (爱) 及 其 所 愛 (爱) 。
1.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seungguh, tidak berperi Cinta Kasih Raja Hui – Hwi dari Negeri Liang – Liang. Perbuatan Cinta Kasih itu dimulai terhadap orang yang disayangi selanjutnya sampai juga kepada orang yang tidak disayangi. Perbuatan tidak Cinta Kasih itu dimulai terhadap orang yang tidak disayangi selanjutnya sampai juga kepada orang yang disayangi.” (Meng Zi – Bing Cu I A. 5).

公 孫 (孙) 醜 (丑) 問 (问) 曰 : 何 謂 (谓) 也 ?
梁 惠 王 以 土 地 之 故 ,
糜 爛 (烂) 其 民 而 戰 (战) 之 ,大 敗 (败) ,
將 (将) 復 (复) 之 , 恐 不 能 勝 (胜) ,
故 驅 (驱) 其 所 愛 (爱) 子 弟 以 殉 之 ,
是 之 謂 (谓) 以 其 所 不 愛 (爱) 及 其 所 愛 (爱) 也 。
1.2. Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Bagaimana penjelasannya?” “Raja Hui – Hwi dari Negeri Liang – Liang, karena berebut tanah ia membinasakan rakyatnya dengan mengerahkan mereka berperang. Setelah kalah besar, ia khawatir akan kalah lagi; anak dan adiknya yang dicintainyapun dikirim untuk dikubur bersama mereka. Maka kukatakan: Perbuatan yang dimulai terhadap orang yang tidak disayangi itu selanjutnya sampai juga kepada orang yang disayangi.”

孟 子 曰 : 春 秋 無 (无) 義 (义) 戰 (战) 。
彼 善 於 (于) 此 , 則 (则) 有 之 矣 。
2.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Apa yang disebutkan di dalam Kitab Chun Qiu – Chun Chiu, tiada satu peperangan yang dilakukan berlandaskan Kebenaran; hanya alasan yang satu mungkin lebih baik dari yang lain.

征 者 , 上 伐 下 也 。 敵 (敌) 國 (国) 不 相 征 也 。
2.2. “Istilah menghukum itu hanya berlaku kalau atasan menghukum bawahan. Tetapi kalau antara Negara-negara yang sederajat, itu tidak dapat dinamakan tindakan menghukum.”

孟 子 曰 : 盡 (尽) 信 《書 (书)》 , 則 (则) 不 如 無 (无) 《書 (书)》 。
3.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau Kitab itu harus dipercaya begitu saja, lebih baik tidak usah ada Kitab.

吾 於 (于) 《武 成》 , 取 二 三 策 而 已 矣 。
3.2. “Terhadap Kitab Wu Cheng – Bu Sing, hanya dua atau tiga lembar sahaja dapat kupercaya.

仁 人 無 (无) 敵 (敌) 於 (于) 天 下 。
以 至 仁 伐 至 不 仁 , 而 何 其 血 之 流 杵 也 ?
3.3. “Orang yang berperi Cinta Kasih, tidak ada musuhnya di dunia. Bilamana orang yang sempurna Cinta Kasihnya menghukum orang yang sudah memuncak kejahatannya, bagaimanakah dapat terjadi banjir darah yang dapat menghanyutkan alu?”

孟 子 曰 : 有 人 曰 : 我 善 為 (为) 陳 (陈) ,
我 善 為 (为) 戰 (战) 。 大 罪 也 。
4.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ada orang berkata ‘Aku pandai mengatur barisan, aku pandai berperang.’ Orang demikian ini ialah orang yang besar dosanya.
(Meng Zi – Bing Cu IV A. 14/3).

國 (国) 君 好 仁 , 天 下 無 (无) 敵 (敌) 焉 。
4.2. “Seorang kepala Negara yang suka akan Cinta Kasih tiada musuhnya di Dunia.

南 面 而 征 , 北 狄 怨 ;

東 (东) 面 而 征 , 西 夷 怨 , 曰 : 奚 為 (为) 後 后 我 ?
4.3. “Dahulu ketika (Cheng Tang – Sing Thong) menghukum daerah Selatan, suku bangsa Di – Tik di Utara merasa menyesal. Daerah Timur dihukum, suku bangsa Yi – I di Barat merasa menyesal dan berkata ‘Mengapa kita dibelakangkan?’
(Meng Zi – Bing Cu I B. 11).

武 王 之 伐 殷 也 , 革 車 (车) 三 百 兩 , 虎 賁 (贲) 三 千 人 。
4.4. “Ketika Raja Wu – Bu menyerbu Dinasti Yin – Ien, hanya dengan tiga ratus kereta perang dan tiga ribu orang tentara Laskar Harimau.

王 曰 : 無 (无) 畏 ! 寧 (宁) 爾 (尔) 也 , 非 敵 (敌) 百 姓 也 。
若 崩 厥 角 稽 首 。
4.5. “Raja Wu – Bu berkata, ‘Janganlah takut! Aku akan memberimu ketentraman, aku bukan musuh rakyat.’ Mereka lalu menundukkan kepala sampai ke tanah seperti hewan lepas tanduknya. (Shu Jing – Shu King V. I B).

征 之 為 (为) 言 正 也 , 各 欲 正 己 也 , 焉 用 戰 (战) ?
4.6. “Istilah menghukum berarti meluruskan. Masing-masing negeri sesungguhnya ingin diluruskan. Maka apakah perlunya berperang?”

孟 子 曰 : 梓 匠 輪 (轮) 輿 (舆) 能 與 (与) 人 規 (规) 矩 ,
不 能 使 人 巧 。
5.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang tukang kayu atau tukang membuat kereta, dapat mengajar bagaimana menggunakan siku dan jangka tetapi tidak dapat menjadikan orang itu mahir.”

孟 子 曰 : 舜 之 飯 (饭) 糗 茹 草 也 , 若 將 (将) 終 (终) 身 焉 ;
及 其 為 (为) 天 子 也 , 被 袗 衣 , 鼓 琴 , 二 女 果 , 若 固 有 之 。
6.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Shun – Sun (ketika masih miskin) makan nasi kering dan sayuran, dan dia berlaku seolah-oleh akan selamanya demikian. Kemudian setelah menjadi raja dan mengenakan pakaian bersulam, bermain celempung dan dilayani kedua isterinya, nampaknya juga seperti memang seharusnya demikian.” (Meng Zi – Bing Cu V A. 2/3).

孟 子 曰 : 吾 今 而 後 (后) 知 殺 (杀) 人 親 (亲) 之 重 也 :
殺 (杀) 人 之 父 , 人 亦 殺 (杀) 其 父 ;
殺 (杀) 人 之 兄 , 人 亦 殺 (杀) 其 兄 。
然 則 (则) 非 自 殺 (杀) 之 也 , 壹 (一) 間 (间) 耳 。
7.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Baru kini aku mengerti betapa beratnya orang yang membunuh sanak saudara orang. Yang membunuh ayah seseorang, ayahnya akan dibunuh orang. Yang membunuh kakak orang, kakaknya akan dibunuh orang. Jadi seperti dirinya sendiri melakukan pembunuhan terhadapnya.”

孟 子 曰 : 古 之 為 (为) 關 (关) 也 , 將 (将) 以 禦 (御) 暴 。
8.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang jaman dahulu membuat pintu kota untuk mencegah perbuatan jahat. (Meng Zi – Bing Cu IB. 5/3; IIA. 6/2).

今 之 為 (为) 關 (关) 也 , 將 (将) 以 為 (为) 暴 。
8.2. “Kini orang membuat pintu kota untuk dapat berbuat jahat.”

孟 子 曰 : 身 不 行 道 , 不 行 於 (于) 妻 子 ;
使 人 不 以 道 , 不 能 行 於 (于) 妻 子 。
9.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau diri sendiri tidak mau menempuh Jalan Suci, anak isterinyapun tidak akan mau menempuhnya. Menyuruh orang, kalau tidak berlandaskan Jalan Suci, biarpun anak isteri sendiri tidak akan mau melaksanakan.”

孟 子 曰 : 周 於 (于) 利 者 , 凶 年 不 能 殺 (杀) ;
周 於 (于) 德 者 , 邪 世 不 能 亂 (乱) 。
10.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang yang mempunyai simpanan harta, dalam tahun-tahun paceklikpun tidak akan binasa. Kalau orang mempunyai simpanan Kebajikan, biarpun dunia kalut tidak akan terkacaukan.”

孟 子 曰 : 好 名 之 人 , 能 讓 (让) 千 乘 之 國 (国) ;
苟 非 其 人 , 簞 (箪) 食 豆 羹 見 (见) 於 (于) 色 。
11.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang yang suka nama baik, ia akan dapat menolak, biarpun pemberian berupa Negara yang berkuasa atas seribu kereta. Tetapi orang yang tidak benar-benar suka berbuat demikian, akan nampak diwajahnya biarpun hanya pemberian berupa sebakul nasi atau semangkuk sayur.”

孟 子 曰 : 不 信 仁 賢 (贤) , 則 (则) 國 (国) 空 虛 (虚) 。
12.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau tidak mau menaruh percaya kepada orang yang berperi Cinta Kasih dan Bijaksana, itu berarti Negara kosong.

無 (无) 禮 (礼) 義 (义) , 則 (则) 上 下 亂 (乱) 。
12.2. “Kalau tiada Kesusilaan dan Kebenaran itu berarti hubungan antara atasan dan bawahan sudah kacau.

無 (无) 政 事 , 則 (则) 財 (财) 用 不 足 。
12.3. “Kalau tiada peraturan pemerintah tentang berbagai jawatannya, penghasilan Negara tidak akan dapat mencukupi.”

孟 子 曰 : 不 仁 而 得 國 (国) 者 ,有 之 矣 ;
不 仁 而 得 天 下 者 , 未 之 有 也 。
13.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Yang tidak berperi Cinta Kasih tetapi memperoleh Negara, itu memang ada. Yang tidak berperi Cinta Kasih tetapi memperoleh dunia, itu belum pernah ada.”

孟 子 曰 : 民 為 (为) 貴 (贵) ,
社 稷 次 之 , 君 為 (为) 輕 (轻) 。
14.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Rakyat itulah yang termulia, tempat-tempat ibadah itulah yang ke dua, sedang raja ialah yang paling ringan artinya.

是 故 得 乎 丘 民 而 為 (为) 天 子 ,
得 乎 天 子 為 (为) 諸 (诸) 侯 , 得 乎 諸 (诸) 侯 為 (为) 大 夫 。
14.2. “Maka yang beroleh simpati rakyat akan dapat menjadi raja. Yang beroleh simpati raja hanya dapat menjadi rajamuda, dan yang beroleh simpati rajamuda hanya bisa menjadi pembesar.

諸 (诸) 侯 危 社 稷 , 則 (则) 變 (变) 置 。
14.3. “Seorang rajamuda kalau perbuatannya dapat membahayakan kesucian rumah ibadah, akan digeser kedudukannya.

犧 (牺) 牲 既 成 , 粢 盛 既 絜 , 祭 祀 以 時 ,
然 而 旱 乾 水 溢 , 則 (则) 變 (变) 置 社 稷 。
14.4. “Sedang rumah ibadah itu setelah diperlengkapi dengan hewan-hewan korban, sudah diatur sajian dari hasil bumi, dan dilakukan upacara tepat pada waktunya; kalau masih juga datang bahaya kering dan banjir, rumah ibadah itu juga akan dipindah tempatnya.”

孟 子 曰 : 聖 (圣) 人 , 百 世 之 師 (师) 也 ,
伯 夷 , 柳 下 惠 是 也 。
故 聞 (闻) 伯 夷 之 風 (风) 者 , 頑 (顽) 夫 廉 , 懦 夫 有 立 志 ;
聞 (闻) 柳 下 惠 之 風 (风) 者 , 薄 夫 敦 , 鄙 夫 寬 。
奮 (奋) 乎 百 世 之 上 , 百 世 之 下 ,
聞 (闻) 者 莫 不 興 (兴) 起 也 。
非 聖 (圣) 人 而 能 若 是 乎 ? 而 況 於 (于) 親 亲 炙 之 者 乎 ?
15.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang Nabi ialah guru bagi beratus jaman. Bo Yi – Pik I dan Liu Xia Hui – Liu He Hwi termasuk pula. Maka yang mendengar perihal Bo Yi – Pik I, yang mula-mula lemah menjadi teguh cita. Yang mendengar perihal Liu Xia Hui – Liu He Hwi, yang mula-mula pelupa budi menjadi tahu budi, dan yang mula-mula sempit pandangan menjadi luas pandangan. (Meng Zi – Bing Cu V B. 1).
Mereka telah termasyhur seratus jaman yang lalu, tetapi seratus jaman kemudian, orang yang mendengar tiada yang tidak sadar pula. Kalau bukan seorang Nabi, betapa dapat demikian? Maka orang yang dapat hidup dekat dengannya, alangkah besar perubahan akan terjadi atasnya.”

孟 子 曰 : 仁 也 者 , 人 也 。 合 而 言 之 , 道 也 。
16.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Cinta Kasih itulah Kemanusiaan, dan kalau kata itu telah satu dengan perbuatan, itulah Jalan Suci.”
(Zhong Yong – Tiong Yong XIX. 5; Lun Yu – Lun Gi XV. 29).

孟 子 曰 : 孔 子 之 去 魯 (鲁) , 曰 : 遲 (迟) 遲 (迟) 吾 行 也 。
去 父 母 國 (国) 之 道 也 。
去 齊 (齐) , 接 淅 而 行 , 去 他 國 (国) 之 道 也 。
17.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Ketika Kong Zi – Khong Cu meninggalkan Negeri Lu – Lo, bersabda, ‘Baiklah Kulambatkan Jalanku.’ Ini sudah sewajarnya orang yang hendak meninggalkan negeri orang tuanya. Ketika meninggalkan Negeri Qi – Cee, beliau cepat-cepat berjalan. Ini sudah sewajarnya orang yang hendak meninggalkan negeri lain.” (Meng Zi – Bing Cu V B. 1/4).

孟 子 曰 : 君 子 之 戹 於 (于) 陳 (陈) ,
蔡 之 間 (间) , 無 (无) 上 下 之 交 也 。
18.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Para Jun Zi – Kun Cu menanggung sengsara di daerah antara Negeri Chen – Tien dan Cai – Chai, tidak lain karena di negeri itu tidak ada hubungan baik antara atasan dan bawahan.” (Lun Yu – Lun Gi XI. 2).

貉 稽 曰 : 稽 大 不 理 於 (于) 口 。
19.1. Mo Ji – Bik Khee berkata, “Ji – Khee banyak mendapat celaan.”

孟 子 曰 : 無 (无) 傷 (伤) 也 。 士 憎 茲 多 口 。
19.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Jangan susah! Seorang Siswa memang lebih banyak menerima celaan.

《詩 (诗)》 雲 (云) : 憂 (忧) 心 悄 悄 , 慍 於 (于) 群 小 。 孔 子 也 。
肆 不 殄 厥 慍 , 亦 不 隕 (殒) 厥 問 (问) 。 文 王 也 。
19.3. “Di dalam Kitab Sanjak tertulis ‘Betapa pedih hatiku, aku banyak dibenci orang-orang itu.’ Shi Jing – Si King I.3.1.4 Itu boleh melukiskan Kong Zi – Khong Cu. ‘Biar ia tidak dapat menghilangkan kebencian mereka, namun tak ternoda akan dirinya’ itu boleh melukiskan Raja Wen – Bun.” (Shi Jing – Si King III. 1. 3. 8).

孟 子 曰 : 賢 (贤) 者 以 其 昭 昭 使 人 昭 昭 ,
今 以 其 昬 昬 使 人 昭 昭 。
20.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Para Bijaksana, dengan penerangan batin yang telah diperolehnya, memimpin orang memperoleh penerangan. Tetapi kini orang-orang dengan kebodohannya ingin memimpin orang memperoleh penerangan.”

孟 子 謂 (谓) 高 子 曰 : 山 徑 (径) 之 蹊 ,
間 (间) 介 然 用 之 而 成 路 ;
為 (为) 間 (间) 不 用 , 則 (则) 茅 塞 之 矣 。 今 茅 塞 子 之 心 矣 。
21.1. Meng Zi – Bing Cu berkata kepada Gao Zi – Koo Cu, “Lihatlah jalan kecil bekas diinjak orang di pegunungan, kalau selalu dilalui akan dapat menjadi jalan besar, tetapi kalau tidak terus dilalui akan kembali tertutup oleh alang-alang. Alang-alang itu kini menutupi hatimu.”

高 子 曰 : 禹 之 聲 (声) 尚 文 王 之 聲 (声) 。
22.1. Gao Zi – Koo Cu berkata, “Musik ciptaan Raja Yu – I lebih baik dari musik ciptaan Raja Wen – Bun.”

孟 子 曰 : 何 以 言 之 ? 曰 : 以 追 蠡 。
22.2. Meng Zi – Bing Cu bertanya, “Mengapa kamu katakan demikian?”
“Sebab lonceng musik Raja Yu – I ternyata hampir putus lubang penggantungnya.”

曰 : 是 奚 足 哉 ? 城 門 (门) 之 軌 (轨) , 兩 馬 (马) 之 力 與 (与) ?
22.3. “Masakan itu cukup membuktikan? Adakah lekuk-lekuk bekas roda kereta pada ambang pintu kota itu, hanya akibat tenaga dua ekor kuda saja?”

齊 (齐) 饑 (饥) 。 陳 (陈) 臻 曰 :
國 (国) 人 皆 以 夫 子 將 (将) 復 (复) 為 (为) 發 (发) 棠 ,
殆 不 可 復 (复) 。
23.1. Di Negeri Qi – Cee terjadi bahaya kelaparan, Chen Zhen – Tien Cien berkata, “Orang-orang senegeri mengira pula, guru akan meminta kepada raja membuka gudang berasnya di Tang – Tong itu. Tidakkah guru akan melakukan lagi?”

孟 子 曰 : 是 為 (为) 馮 (冯) 婦 (妇) 也 。
晉 (晋) 人 有 馮 (冯) 婦 (妇) 者 , 善 搏 虎 , 卒 為 (为) 善 士 。
則 (则) 之 野 , 有 眾 (众) 逐 虎 。
虎 負 (负) 嵎 莫 之 敢 攖 (撄) 。
望 見 (见) 馮 (冯) 婦 (妇) , 趨 (趋) 而 迎 之 。
馮 (冯) 婦 (妇) 攘 臂 下 車 (车) 。
眾 (众) 皆 悅 之 , 其 為 (为) 士 者 笑 之 。
23.2. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Aku nanti berbuat seperti Feng Fu – Phang Hu kalau begitu. Di Negeri Jin – Cien ada seorang bernama Feng Fu – Phang Hu yang pandai menangkap harimau, kemudian ia menjadi seorang Siswa yang terkenal baik. Suatu hari ketika ia pergi ke hutan, bertemu dengan orang-orang yang mengejar harimau. Akhirnya harimau itu bersembunyi di sebuah sudut gunung, dan tidak ada yang berani mendekatinya. Ketika mereka melihat Feng Fu – Phang Hu lalu dengan mementang tangannya turun dari kereta. Orang-orang itu menjadi senang. Tetapi dia ditertawakan oleh para Siswa.”

孟 子 曰 : 口 之 於 (于) 味 也 ,
目 之 於 (于) 色 也 , 耳 之 於 (于) 聲 (声) 也 ,
鼻 之 於 (于) 臭 也 , 四 肢 之 於 (于) 安 佚 也 , 性 也 ,
有 命 焉 , 君 子 不 謂 (谓) 性 也 。
24.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “(Hasrat) mulut terhadap kelezatan, mata terhadap keindahan, telingan terhadap kemerduan, hidung terhadap bau-bauan, anggauta badan terhadap kenikmatan dalam istirahat; itu memang sudah wajar menurut wataknya. Akan tetapi semuanya ini dibatasi oleh adanya Firman, maka seorang Jun Zi – Kun Cu tidak Menamakannya Watak Sejati.

仁 之 於 (于) 父 子 也 , 義 (义) 之 於 (于) 君 臣 也 ,
禮 (礼) 之 於 (于) 賓 (宾) 主 也 ,
智 之 於 (于) 賢 (贤) 者 也 , 聖 (声) 人 之 於 (于) 天 道 也 ,
命 也 ,有 性 焉 , 君 子 不 謂 (谓) 命 也 。
24.2. “Hendaknya terdapat Cinta Kasih antara ayah dan anak; terdapat Kebenaran antara pemimpin dan pembantu; terdapat Kesusilaan antara tamu dan tuan rumah; terdapat Kebijaksanaan untuk mengenal para Bijaksana dan mengikuti Jalan Suci Tian – Thian YME yang dibawakan oleh para Nabi. Semuanya ini ialah Firman. Manusia mempunyai Watak Sejati, maka seorang Jun Zi – Kun Cu tidak menamakan itu sekedar Firman.”

浩 生 不 害 問 (问) 曰 : 樂 (乐) 正 子 , 何 人 也 ?
孟 子 曰 : 善 人 也 , 信 人 也 。
25.1. Hao Sheng Bu Hai – Hoo Sing Put Hai bertanya, “Orang macam apakah Yue Zheng Zi – Gak Cing Cu itu?”
Meng Zi – Bing Cu menjawab: “Dia seorang yang Baik, seorang yang Dapat Dipercaya.”

何 謂 (谓) 善 ? 何 謂 信 ?
25.2. “Apakah yang dinamai Baik? Apakah yang dinamai Dapat Dipercaya?”

曰 : 可 欲 之 謂 (谓) 善 。
25.3. “Orang yang keinginan-keinginannya memang layak, dinamai Baik.
(Meng Zi – Bing Cu VIB. 13).

有 諸 (诸) 己 之 謂 (谓) 信 。
25.4. “Yang dirinya memang benar-benar mempunyai Kebaikan itu dinamai Dapat Dipercaya.

充 實 (实) 之 謂 (谓) 美 。
25.5. “Yang dapat melaksanakan sepenuhnya (Kebaikan itu) dinamai Indah.

充 實 (实) 而 有 光 輝 (辉) 之 謂 (谓) 大 。
25.6. “Yang sudah sepenuhnya sehingga bercahaya dinamai Besar.

大 而 化 之 之 謂 (谓) 聖 (圣) 。
25.7. “Yang Besar sehingga dapat membawa pengaruh perubahan dinamai Nabi. (Lun Yu – Lun Gi VII. 26).

聖 (圣) 而 不 可 知 之 之 謂 (谓) 神 。
25.8. “Dan sifat kenabian yang sampai tidak dapat diperkirakan lagi, itulah mensifatkan Tian – Thian (Shen – Sien) sendiri.

樂 (乐) 正 子 , 二 之 中 , 四 之 下 也 。
25.9. “Yue Zheng Zi – Gak Cing Cu sudah di antara kedua sifat itu tetapi masih di bawah ke empat sifat yang lain.”

孟 子 曰 : 逃 墨 必 歸 (归) 於 (于) 楊 (杨) ,
逃 楊 (杨) 必 歸 (归) 於 (于) 儒 。
歸 (归) , 斯 受 之 而 已 矣 。
26.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang yang lari dari ajaran Mo Zi – Bik Cu akan kembali kepada ajaran Yang Zi – Yang Cu. Yang lari dari ajaran Yang Zi – Yang Cu akan kembali kepada agama Ru – Ji. Kalau mereka mau kembali haruslah diterima baik-baik.

今 之 與 (与) 楊 (杨) , 墨 辯 (辩) 者 , 如 追 放 豚 ,
既 入 其 苙 , 又 從 (从) 而 招 之 。
26.2. “Kini mereka yang mencela orang-orang yang mengikuti ajaran Yang – Yang dan Mo – Bik, mereka itu berbuat seperti mengejar babi yang lepas dan setelah kembali ke kandang masih akan mengikat kakinya lagi.”

孟 子 曰 : 有 布 縷 (缕) 之 徵 (征) ,
粟 米 之 徵 (征) , 力 役 之 徵 (征)。
君 子 用 其 壹 (一) , 緩 (缓) 其 二 。
用 其 二 而 民 有 殍 (莩) , 用 其 三 而 父 子 離 (离) 。
27.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Pajak yang dipungut Negara ada yang berupa kain dan sutera, ada yang berupa padi atau beras, dan ada yang berupa tenaga. Bila seorang pembesar memungut yang semacam hendaklah menunda yang dua macam itu. Kalau yang dua itu diminta bersama, rakyat akan mati kelaparan; dan kalau ke tiga nya diminta bersama, maka antara ayah dan anak akan saling berpisahan.”

孟 子 曰 : 諸 (诸) 侯 之 寶 (宝) 三 :
土 地 , 人 民 , 政 事 。 寶 (宝) 珠 玉 者 , 殃 必 及 身 。
28.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Seorang rajamuda harus memandang tiga hal sebagai mestikanya; tanah air, rakyat dan pemerintahan. Kalau ia memandang permata dan batu giok saja sebagai mestikanya, bahaya niscaya menimpa dirinya.”

盆 成 括 仕 於 (于) 齊 (齐) 。 孟 子 曰 : 死 矣 盆 成 括 !
盆 成 括 見 (见) 殺 (杀) 。
門 (门) 人 問 (问) 曰 : 夫 子 何 以 知 其 將 (将) 見 (见) 殺 (杀)
曰 : 其 為 (为) 人 也 小 有 才 , 未 聞 (闻) 君 子 之 大 道 也 ,
則 (则) 足 以 殺 (杀) 其 軀 (躯) 而 已 矣 。
29.1. Pen Cheng Kuo – Phun Sing Kwat memangku jabatan di Negeri Qi – Cee. Bingcu berkata, “Akan binasa Pen Cheng Kuo – Phun Sing Kwat.”
Kemudian ternyata Pen Cheng Kuo – Phun Sing Kwat benar-benar mati terbunuh. Murid-murid bertanya, “Bagaimana guru tahu dia akan mati terbunuh?”
“Dia sebagai orang, sedikit kepandaiannya dan belum mendengar Jalan Suci Besar seorang Jun Zi – Kun Cu. dua cacat ini sudah cukup membawanya binasa.”

孟 子 之 滕 , 館 (馆) 於 (于) 上 宮 。
有 業 (业) 屨 (屦) 於 牖 上 , 館 (馆) 人 求 之 弗 得 。
30.1. Ketika Meng Zi – Bing Cu di Negeri Teng – Tin bermalam di istana yang disediakan untuk para tamu agung. Ketika itu ada sebuah terompah rumput yang belum selesai dibuat, diletakkan pada suatu jendela dan ketika dicari oleh penjaga istana itu ternyata tidak didapati.

或 問 (问) 之 曰 : 若 是 乎 從 (从) 者 之 廀 也 ?
曰 : 子 以 是 為 (为) 竊 (窃) 屨 (屦) 來 (来) 與 (与) ? 曰 : 殆 非 也 。
夫 子 之 設 (设) 科 也 , 往 者 不 追 , 來 (来) 者 不 拒。
苟 以 是 心 至 , 斯 受 之 而 已 矣 。
30.2. Ada orang bertanya, “Tidakkah itu disembunyikan pengikut guru?” “Tuan mengira pengikutku ini datang kemari untuk mencuri terompah?”
“Saya kira tidak. Hanya saja cara guru menerima murid, tidak mau mengusut asal usulnya dan tidak menolak mereka yang datang. Asal datang baik-baik, dengan maksud belajar lalu guru terima!”

孟 子 曰 : 人 皆 有 所 不 忍 , 達 (达) 之 於 (于) 其 所 忍 ,仁 也 ;
人 皆 有 所 不 為 (为) , 達 (达) 之 於 (于) 其 所 為 (为) , 義 (义) 也 。
31.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Orang tentu mempunyai perasaan tidak tega akan sesama manusia. Bila dikembangkan sampai berhasil, itulah Cinta Kasih. Orang tentu mempunyai perasaan adanya hal-hal yang tidak layak dilakukan. Bila dikembangkan sampai berhasil, itulah Kebenaran.

人 能 充 無 (无) 欲 害 人 之 心 , 而 仁 不 可 勝 (胜) 用 也 ;
人 能 充 無 (无) 穿 踰 (逾) 之 心 ,
而 義 (义) 不 可 勝 (胜) 用 也 。
31.2. “Bila orang dapat meluaskan keinginan untuk tidak mencelakai orang, Cinta Kasihnya tentu tidak dapat dikalahkan. Bila orang mau meluaskan sifat hatinya yang tidak mau melompati pagar atau melubangi rumah orang, niscaya kesadaran Kebenarannya tidak dapat dikalahkan.

人 能 充 無 (无) 受 爾 (尔) 汝 之 實 (实) ,
無 (无) 所 往 而 不 為 (为) 義 (义) 也;
31.3. “Bila orang mau meluaskan sifat hati tidak suka ditunjuk-tunjuk orang, niscaya di manapun akan berusaha berbuat Benar.

士 未 可 以 言 而 言 , 是 以 言 餂 之 也 ;
可 以 言 而 不 言 , 是 以 不 言 餂 之 也 ,
是 皆 穿 踰 (逾) 之 類 (类) 也 。
31.4. “Bila orang berbicara sebelum saat berbicara, ini berarti membelokkan bicara. Sebaliknya pada saat harus berbicara tidak mau berbicara, ini akan membelokkan bicara orang dengan tidak berbicara. Hal ini sama saja dengan melompati pagar dan melubangi rumah orang.”

孟 子 曰 : 言 近 而 指 遠 (远) 者 , 善 言 也 ;
守 約 (约) 而 施 博 者 , 善 道 也 。
君 子 之 言 也 , 不 下 帶 (带) 而 道 存 焉 。
32.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kata-kata yang dapat menggunakan hal-hal yang dekat sebagai perumpamaan untuk menunjukkan hal-hal yang jauh, itulah kata-kata yang baik. Peraturan yang mudah difahami tetapi mengandung hal-hal yang luas, itulah peraturan yang baik. Kata-kata seorang Jun Zi – Kun Cu itu tidak berlarut-larut tetapi Jalan Suci terpelihara di dalamnya.

君 子 之 守 , 修 其 身 而 天 下 平 。
32.2. “Seorang Jun Zi – Kun Cu selalu berusaha dengan membina diri dapat membawa damai bagi dunia.

人 病 舍 其 田 而 芸 人 之 田 :
所 求 於 (于) 人 者 重 , 而 所 以 自 任 輕 (轻) 。
32.3. “Tetapi cacat orang ialah mereka menyia-nyiakan sawah sendiri dan menyiangi sawah orang lain. Membebani orang-orang lain dengan kewajiban yang berat, dan membebani diri sendiri dengan kewajiban yang ringan.”

孟 子 曰 : 堯 (尧) 舜 , 性 者 也 ; 湯 (汤) 武 , 反 之 也 。
33.1. Meng Zi – Bing Cu berkata: “Raja Yao – Giau dan Shun – Sun dipimpin oleh Watak Sejatinya: Raja Tang – Thong dan Raja Wu – Bu dipimpin oleh usahanya. (Meng Zi – Bing Cu VII A. 30).

動 (动) 容 周 旋 中 禮 (礼) 者 , 盛 德 之 至 也 。
33.2. “Bila segenap gerak, wajah dan tingkah laku dapat tepat dengan Kesusilaan, itu tentu karena sudah mencapai puncak Kebajikan Sempurna.

哭 死 而 哀 , 非 為 (为) 生 者 也 。
33.3. “Menangisi orang mati itu ialah karena sedih, bukan untuk dilihat yang masih hidup.

經 (经) 德 不 回 , 非 以 干 祿 (禄) 也 。
33.4. “Menjalankan Kebajikan janganlah ragu-ragu, dan jangan sekedar untuk mendapat upah.

言 語 (语) 必 信 , 非 以 正 行 也 。
33.5. “Berbicara hendaklah Dapat Dipercaya, jangan hanya sekedar menunjukkan mau berlaku lurus.

君 子 行 法 , 以 俟 命 而 已 矣 。
33.6. “Seorang Jun Zi – Kun Cu berbuat dengan berlandaskan hukum, akan hasilnya berserah kepada Firman.”

孟 子 曰 : 說 大 人 , 則 (则) 藐 之 , 勿 視 (视) 其 巍 巍 然 。
34.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Kalau hendak memberi nasehat kepada seorang pembesar, harus dapat memandang ringan kepadanya, jangan memandang kebesaran atau kementerengannya.

堂 高 數 (数) 仞 , 榱 題 (题) 數 (数) 尺 , 我 得 志 , 弗 為 (为) 也 。
食 前 方 丈 , 侍 妾 數 (数) 百 人 , 我 得 志 , 弗 為 (为) 也 。
般 樂 (乐) 飲 (饮) 酒 , 驅 (驱) 騁 (骋) 田 獵 (猎) ,
後 (后) 車 (车) 千 乘 , 我 得 志 , 弗 為 (为) 也 。
在 彼 者 , 皆 我 所 不 為 (为) 也 ;
在 我 者 , 皆 古 之 制 也 。 吾 何 畏 彼 哉 ?
34.2. “Istana yang bagus dengan tembok yang tinggi dan tiang-tiangnya yang besar, kalau citaku berhasil, bukan itu yang kuharapkan. Makanan yang tersaji di atas meja sampai beberapa Ren (1 Ren = 1 depa = 4 hasta = 6 kaki ; 1 kaki = 12 inci = 0,304 m), pelayanan oleh dayang-dayang yang ratusan jumlahnya; kalau citaku berhasil, bukan itu yang kuharapkan. Dapat bersenang-senang, minum arak atau berburu diantar dengan ribuan kereta; kalau citaku berhasil, bukan itu yang kuharapkan. Kalau semua yang dibanggakan itu bukan yang kuharapkan, dan yang ada pada diriku ialah ajaran-ajaran orang-orang jaman dahulu itu, mengapa aku mesti merasa takut kepadanya?”

孟 子 曰 : 養 (养) 心 莫 善 於 (于) 寡 欲 。
其 為 (为) 人 也 寡 欲 , 雖 (虽) 有 不 存 焉 者 , 寡 矣 ;
其 為 (为) 人 也 多 欲 , 雖 (虽) 有 存 焉 者 , 寡 矣 。
35.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Untuk memelihara Hati, tiada yang lebih baik daripada mengurangi keinginan. Kalau orang dapat mengurangi keinginan, meskipun ada kalanya tidak dapat menahannya, niscaya tiada seberapa.
Kalau orang banyak keinginan-keinginannya, meskipun ada kalanya ia dapat menahannya, niscaya tiada seberapa.”

曾 皙 嗜 羊 棗 (枣) , 而 曾 子 不 忍 食 羊 棗 (枣) 。
公 孫 (孙) 醜 (丑) 問 (问) 曰 :
膾 (脍) 炙 與 (与) 羊 棗 (枣) 孰 美 ?
孟 子 曰 : 膾 (脍) 炙 哉 !
公 孫 (孙) 醜 (丑) 曰 :
然 則 (则) 曾 子 何 為 (为) 食 膾 (脍) 炙 而 不 食 羊 棗 (枣) ?
曰 : 膾 (脍) 炙 所 同 也 , 羊 棗 (枣) 所 獨 (独) 也 。
諱 (讳) 名 不 諱 (讳) 姓 , 姓 所 同 也 , 名 所 獨 (独) 也 。
36.1. Dahulu Zeng Xi – Cing Sik suka makan kurma kambing. Kemudian, Zeng Zi – Cing Cu tidak sampai hati makan kurma kambing.
Gong Sun Chou – Kong Sun Thio bertanya, “Lebih enak manakah, daging cacah panggang dengan kurma kambing?”
Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Lebih enak daging cacah panggang.”
Gong Sun Chou – Kong Sun Thio berkata, “Nah, kalau begitu mengapa Zeng Zi – Cing Cu mau makan daging cacah panggang dan tidak mau makan kurma kambing?”
“Daging cacah panggang itu semua orang suka memakannya, tetapi akan kurma kambing hanya dia menyukainya. Hal ini seperti orang tidak berani memakai nama orang tuanya tetapi memakai nama marganya. Ini karena nama marga itu dipakai semuanya, sedang nama orang tua itu hanya perseorangan.”

萬 (万) 章 問 (问) 曰 : 孔 子 在 陳 (陈) 曰 : 盍 歸 (归) 乎 來 (来) !
吾 黨 (党) 之 小 子 狂 簡 (简) , 進 (进) 取 , 不 忘 其 初 。
孔 子 在 陳 (陈) , 何 思 魯 (鲁) 之 狂 士 ?
37.1. Wan Zhang – Ban Ciang bertanya, “Ketika Kong Zi – Khong Cu di Negeri Chen – Tien, bersabda, ‘Marilah pulang! Murid-muridKu di sana (di Negeri Lu – Lo) masih banyak yang bercita-cita tinggi dan berkemauan besar; mereka maju tetapi masih belum dapat meninggalkan kebiasaan-kebiasaan mereka.” Ketika itu Kong Zi – Khong Cu di Negeri Chen – Tien, mengapa memikirkan Siswa-Siswa yang bercita-cita tinggi di Negeri Lu – Lo? (Lun Yu – Lun Gi V. 22; XIII. 21)

孟 子 曰 : 孔 子 不 得 中 道 而 與 (与) 之 ,
必 也 狂 獧 (狷) 乎 !
狂 者 進 (进) 取 ,獧 (狷) 者 有 所 不 為 (为) 也 。
孔 子 豈 (岂) 不 欲 中 道 哉 ? 不 可 必 得 , 故 思 其 次 也 。
37.2. Meng Zi – Bing Cu menjawab, “Ketika itu Kong Zi – Khong Cu belum mendapatkan orang yang benar-benar dapat tepat di dalam Jalan Suci, maka memikirkan kepada mereka yang bercita-cita tinggi dan berhati-hati. Yang bercita-cita tinggi akan berusaha maju, dan yang berhati-hati tahu apa yang tidak boleh dilakukan.
Kong Zi – Khong Cu bukannya tidak inginkan murid yang bisa tepat di dalam Jalan Suci, tetapi karena tidak mendapatkannya, maka dicari yang tingkat ke dua.”

敢 問 (问) 何 如 斯 可 謂 (谓) 狂 矣 ?
曰 : 如 琴 張 (张) ,曾 皙 , 牧 皮 者 ,
孔 子 之 所 謂 (谓) 狂 矣 。
37.3. “Memberanikan bertanya, bagaimana orang yang bercita-cita tinggi itu?” “Yaitu yang seperti Qin Zhang – Khiem Tiang, Zeng Xi – Cing Sik dan Mu Pi – Bok Phi. Merekalah yang dinamakan bercita-cita tinggi oleh Kong Zi – Khong Cu.”

何 以 謂 (谓) 之 狂 也 ?
37.4. “Mengapa dinamakan yang bercita-cita tinggi?”

曰 : 其 志 嘐 嘐 然 , 曰 : 古 之 人 , 古 之 人 。
夷 考 其 行 , 而 不 掩 焉 者 也 。
37.5. “Sebab cita-cita maupun kata-katanya sangat tinggi. Sering mereka berkata, ‘Demikianlah orang jaman dahulu. Demikianlah orang jaman dahulu. Tetapi kalau ditilik perbuatannya, ternyata belum sesuai dengan perkataannya.

狂 者 又 不 可 得 , 欲 得 不 屑 不 絜 之 士 而 與 (与) 之 ,
是 獧 (狷) 也 , 是 又 其 次 也 。
37.6. Kalau tidak bisa mendapatkan yang orang bercita-cita tinggi beliaupun mau mendapatkan Siswa yang tidak suka melakukan hal-hal yang tidak bersih. Demikianlah orang yang berhati-hati itu dan tingkat ke dua, kalau dibandingkan tadi.
孔 子 曰 : 過 (过) 我 門 (门) 而 不 入 我 室 , 我 不 憾 焉 者 ,

其 惟 鄉 (乡) 原 乎 ! 鄉 (乡) 原 , 德 之 賊 (贼) 也 。
37.7. “Kong Zi – Khong Cu berkata, ‘Mereka yang melewati GerbangKu tetapi tidak mau masuk Ruang RumahKu, aku tidak menyesalinya. Mereka ialah orang yang hanya pandai menarik perhatian untuk mendapat pujian di kampung halamannya. Orang yang pandai menarik perhatian untuk mendapat pujian di kampung halamannya itu sesungguhnya pencuri Kebajikan.”

曰 : 何 如 斯 可 謂 (谓) 之 鄉 (乡) 原 矣 ?
37.8. “Bagaimanakah hal orang yang hanya pandai menarik perhatian untuk mendapat pujian di kampung halamannya itu?” (Lun Yu – Lun Gi XVII. 13).

曰 : 何 以 是 嘐 嘐 也 ? 言 不 顧 (顾) 行 ,
行 不 顧 (顾) 言 , 則 (则) 曰 : 古 之 人 , 古 之 人 。
行 何 為 (为) 踽 踽 涼 涼 ?
生 斯 世 也 ,為 (为) 斯 世 也 , 善 斯 可 矣 。
閹 (阉) 然 媚 於 (于) 世 也 者 , 是 鄉 (乡) 原 也 。
萬 (万) 子 曰 :壹 (一) 鄉 (乡) 皆 稱 (称) 原 人 焉 ,
無 (无) 所 往 而 不 為 (为) 原 人 ,
孔 子 以 為 (为) 德 之 賊 (贼) , 何 哉 ?
37.9. “Mereka hanya pandai mencela orang-orang yang kata-katanya tinggi dengan berkata, ‘Kata-katanya tidak sesuai dengan perbuatannya, perbuatannya tidak sesuai dengan kata-katanya, dan hanya bisa berkata: demikianlah orang jaman dahulu! Demikianlah orang jaman dahulu!’ Dan kepada orang yang bersikap hati-hati, mereka berkata, ‘Mengapa mereka bersikap begitu diam dan dingin? Hidup dalam jaman ini, berbuatlah menurut jaman. Bukankah itu terbaik?’ Demikianlah sikapnya seperti budak-budak istana; merekalah yang dinamai orang yang hanya pandai menarik perhatian untuk mendapat pujian di kampung halamannya.”
Wan Zhang – Ban Ciang bertanya, “Orang-orang se- kampung menganggap perbuatan mereka cocok, mengapa Kong Zi – Khong Cu menamakan mereka pencuri Kebajikan?”

曰 : 非 之 無 (无) 舉 (举) 也 , 刺 之 無 (无) 刺 也 ,
同 乎 流 俗 , 合 乎 汙 (污) 世 , 居 之 似 忠 信 ,
行 之 似 廉 溸 (洁) , 眾 (众) 皆 悅 之 , 自 以 為 (为) 是 ,
而 不 可 與 (与) 入 堯 (尧) 舜 之 道 , 故 曰 , 德 之 賊 (贼) 也 。
37.10. “Kalau hendak disalahkan, tidak ada yang dapat disalahkan. Kalau hendak dicela tidak ada yang dapat dicela. Mereka mengikuti adat yang ada, dan bersikap seolah-olah Setia dan Dapat Dipercaya, dapat berbuat seperti suci dan bersih sehingga umum suka kepadanya. Mereka menganggap dirinyalah paling betul dan tidak mau menerima Jalan Suci Yao – Giau dan Shun – Sun. maka dinamai pencuri Kebajikan.

孔 子 曰 : 惡 (恶) 似 而 非 者 :
惡 (恶) 莠 , 恐 其 亂 (乱) 苗 也 ;
惡 (恶) 佞 , 恐 其 亂 (乱) 義 (义) 也 ;
惡 (恶) 利 口 , 恐 其 亂 (乱) 信 也 ;
惡 (恶) 鄭 (郑) 聲 (声) , 恐 其 亂 (乱) 樂 (乐) 也 ;
惡 (恶) 紫 , 恐 其 亂 (乱) 朱 也 ;
惡 (恶) 鄉 (乡) 原 , 恐 其 亂 (乱) 德 也 。
37.11. “Kong Zi – Khong Cu bersabda, ‘Aku benci hal-hal yang mirip tetapi palsu. Aku benci akan rumput perusak yang dapat mengacaukan tunas yang baik. Aku benci akan kata-kata muslihat yang dapat mengacaukan Kebenaran. Aku benci akan mulut yang tajam dapat mengacaukan sikap Dapat Dipercaya. Aku benci akan musik Negeri Zheng – Ting yang dapat mengacaukan musik yang baik. Aku benci akan warna ungu yang dapat mengacaukan warna merah. Dan aku benci akan orang yang hanya pandai menarik perhatian untuk mendapat pujian di kampung halamannya karena akan mengacaukan Kebajikan. (Lun Yu – Lun Gi XV. 11; X. 6)

君 子 反 經 (经) 而 已 矣 。
經 (经) 正 , 則 (则) 庶 民 興 (兴) ;
庶 民 興 (兴) , 斯 無 (无) 邪 慝 矣 。
37.12. “Seorang Jun Zi – Kun Cu harus mencari kembali aturan-aturan yang benar. Kalau aturan-aturan yang benar itu sudah dapat diluruskan kembali, rakyat niscaya dapat sadar. Setelah demikian maka segala hal yang menyimpang tadi akan hilang dengan sendirinya.”

孟 子 曰 : 由 堯 (尧) 舜 至 於 (于) 湯 (汤) ,
五 百 有 餘 (馀) 歲 (岁) ; 若 禹 , 皋 陶 , 則 (则) 見 见 而 知 之 ;
若 湯 (汤) , 則 (则) 聞 (闻) 而 知 之 。
38.1. Meng Zi – Bing Cu berkata, “Dari Yao – Giau dan Shun – Sun sampai Cheng Tang – Sing Thong kira-kira lima ratus tahun lamanya. Orang-orang seperti Yu – I dan Gao Yao – Koo Yau masih dapat langsung mengenalnya, tetapi Cheng Tang – Sing Thong mengenalnya hanya karena mendengar.

由 湯 (汤) 至 於 (于) 文 王 , 五 百 有 餘 (馀) 歲 (岁) ,
若 伊 尹 , 萊 朱 , 則 (则) 見 (见) 而 知 之 ;
若 文 王 , 則 (则) 聞 (闻) 而 知 之 。
38.2. “Dari Cheng Tang – Sing Thong sampai Raja Wen – Bun kira-kira lima ratus tahun lamanya. Orang-orang seperti Yi Yin – I Ien dan Lai Zhu – Lai Cu masih dapat langsung mengenalnya, tetapi Raja Wen – Bun mengenalnya hanya karena mendengar. (Shu Jing – Su King IV. 2)

由 文 王 至 於 (于) 孔 子 , 五 百 有 餘 (馀) 歲 (岁) ,
若 太 公 望 ,散 宜 生 , 則 (则) 見 (见) 而 知 之 ;
若 孔 子 , 則 (则) 聞 (闻) 而 知 之 。
38.3. “Dari Raja Wen – Bun sampai Kong Zi – Khong Cu juga kira-kira lima ratus tahun lamanya. Orang-orang seperti Tai Gong Wang – Thai Kong Bong dan San Yi Sheng – San Gi Sing masih dapat langsung mengenalnya, tetapi Kong Zi – Khong Cu mengenalnya karena mendengar. (Meng Zi – Bing Cu IV A. 13)

由 孔 子 而 來 (来) 至 於 (于) 今 , 百 有 餘 (馀) 歲 (岁) ,
去 聖 (圣) 人 之 世 若 此 其 未 遠 (远) 也 ,
近 聖 (圣) 人 之 居 若 此 其 甚 也 ,
然 而 無 (无) 有 乎 爾 (尔) , 則 (则) 亦 無 (无) 有 乎 爾 (尔) 。
38.4. “Dari Kong Zi – Khong Cu sampai sekarang, baru kira-kira seratus tahun. Kalau dilihat jarak waktu Nabi meninggalkan kita, belum terlalu jauh dan kediaman Nabi juga dekat saja, bahkan sangat dekat. Mengapa tiada yang meneruskan ajaran Nya? Benarkah tiada yang meneruskan ajaran Nya?” (Meng Zi – Bing Cu II B. 13).



Spread the love

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

twelve − 8 =

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.